©2018 Учебные документы
Рады что Вы стали частью нашего образовательного сообщества.

المطلقة ثلاثا لا نفقة لها - اللؤلؤ والمرجان فيما اتفق عليه الشيخان المؤلف : محمد فؤاد بن عبد الباقي بن صالح بن محمد...


المطلقة ثلاثا لا نفقة لها


Üç Talaqla Boşanan Qadına Nəfəqə (Dolanışıq) Verilməməsi


حديث عَائِشَةَ وَفَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا قَالَتْ: مَا لِفَاطِمَةَ أَلاَ تَتَّقِي اللهَ، يَعْنِي فِي قَوْلِهَا لاَ سُكْنَى وَلاَ نَفَقَةَ
946. Aişə rəvayət edir ki, Fatimə Binti Qeys dediyi sözə görə Allahdan qorxmur? Fatimənin (boşanmış qadın üçün): “Nə ev (yaşayış yeri), nə də dolanışıq vardır” sözünü qəsd edir. (Buxari 5323, 5324, Muslim 3792, 1481/54)
حديث عَائِشَةَ، وَفَاطِمَةَ بِنْتِ قَيْسٍ قَالَ عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ لِعَائِشَةَ: أَلَمْ تَرَيْنَ إِلَى فُلاَنَةَ بِنْتِ الْحَكَمِ، طَلَّقَهَا زَوْجُهَا الْبَتَّةَ فَخَرَجَتْ فَقَالَتْ: بِئْسَ مَا صَنَعَتْ قَالَ: أَلَمْ تَسْمَعِي فِي قَوْلِ فَاطِمَةَ قَالَتْ: أَمَا إِنَّهُ لَيْسَ لَهَا خَيْرٌ فِي ذِكْرِ هذَا الْحَدِيثِ
947. Urvə İbn Zubeyr, Aişəyə : “Həkəmin qızı filankəsi görmədinmi? Əri onu (üç talaq) ilə boşadıqdan sonra qadın həmən (ərinin evini tərk etmişdir)” dedim. Aişə: “(Qadın, ərinin evini) tərk etməklə nə pis iş görmüşdü” dedi. Urvə: “Sən Fatimə Binti Qeysin  (boşandığı zaman evindən çıxmasına izin verildiyi) haqda eşitmədinmi?” dedim. Aişə: “Sənin zikr etdiyin bu hədisdə Fatimənin xeyrinə heç bir yoxdur (çünki bu hökm yalnız ona aid idi. Fatimə kimsəsiz bir məkanda idi, o yerdə ona təhlükə olduğu üçün Peyğəmbər  ona evdən çıxmasına rüxsət vermişdi)”. (Buxari 5325, Muslim 3793, 1481/55)

انقضاء عدة المتوفى عنها زوجها وغيرها بوضع الحمل


Əri Ölmüş Qadınla Digər Qadınların Doğduqdan Sonra İddə Müddətinin Bitməsi


حديث سُبَيْعَةَ بِنْتِ الْحارِثِ: أَنَّهَا كَانَتْ تَحْتَ سَعْدِ بْنِ خَوْلَةَ، وَهُوَ مِنْ بَنِي عَامِرِ بْنِ لُؤَىٍّ، وَكَانَ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا، فَتُوُفِّيَ عَنْهَا فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ، وَهِيَ حَامِلٌ، فَلَمْ تَنْشَبْ أَنْ وَضَعَتْ حَمْلَهَا بَعْدَ وَفَاتِهِ؛ فَلَمَّا تَعَلَّتْ مِنْ نِفَاسِهَا تَجَمَّلَتْ لِلْخُطَّابِ، فَدَخَلَ عَلَيْهَا أَبُو السَّنَابِلِ بْنُ بَعْكَكٍ، رَجُلٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ الدَّارِ؛ فَقَالَ لَهَا: مَا لِي أَرَاكِ تَجَمَّلْتِ لِلْخُطَّابِ تُرَجِّينَ النِّكَاحَ، فَإِنَّكِ، وَاللهِ مَا أَنْتِ بِنَاكِحٍ حَتَّى تَمُرَّ عَلَيْكِ أَرْبَعَةُ أَشْهُرٍ وَعَشْرٌ قَالَتْ سُبَيْعَةُ: فَلَمَّا قَالَ لِي ذلِكَ جَمَعْتُ عَلَيَّ ثِيَابِي حِينَ أَمْسَيْتُ، وَأَتَيْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ، فَأَفْتَانِي بِأَنِّي قَدْ حَلَلْتُ حِينَ وَضَعْتُ حَمْلِي، وَأَمَرَنِي بِالتَّزَوُّجِ إِنْ بَدَا لِي
948. Subeya Binti Həris əl-Əsləmi rəvayət edir ki, Bədr döyüşündə iştirak etmiş Sad İbn Xauvlənin nigahı altında idim. O, Amir İbn Lueyy oğullarından idi. Mən hamilə ikən ərim Vəda Həccində dünyasını dəyişdi. Ərinin ölümündən dörd ay on gün keçmədən əvvəl doğduğumu və nifasdan təmizləndikdən sonra istəyənlər üçün bəzənib geyindim. Bu vaxt AbdudDar oğullarından olan Əbu Sənəbil İbnu Bəakək idi. (Subeyyənin yanına gəlib onun bəzənmiş olduğunu gördükdə dedi: “Bu nə hal? Səni İstəyənlr üçün bəzəndiyini görürəm? Zənn edirəm ki, ərə getmək istəyirsən. Vallahi (ərinin ölümündən) dörd ay on gün keçmədikcə evlənməzsən?” dedikdən sonra Subeyyə axşam libasını geyinərək Peyğəmbərin  yanına gedib vəziyyəti ona xəbər verdi. Peyğəmbər: “Uşağı doğduqdan sonra evlənməyə halal olduğuma fətva verdi və mənə istəsən evlənə biləcəyimi əmr etdi”. (Buxari 3990, Muslim 3795, 1484/56)
حديث أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبُو هُرَيْرَةَ جَالِسٌ عِنْدَهُ، فَقَالَ: أَفْتِنِي فِي امْرَأَةٍ وَلَدَتْ بَعْدَ زَوْجِهَا بِأَرْبَعِينَ لَيْلَةً؛ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: آخِرُ الأَجَلَيْنِ قُلْتُ أَنَا (وَأُولاَتُ الأَحْمَالِ أَجَلُهُنَّ أَنْ يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ) قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ: أَنَا مَعَ ابْنِ أَخِي (يَعْنِي أَبَا سَلَمَةَ) فَأَرْسَلَ ابْنُ عَبَّاسٍ غُلاَمَهُ كُرَيْبًا إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ يَسْأَلُهَا فَقَالَتْ: قُتِلَ زَوْجُ سُبَيْعَةَ الأَسْلَمِيَّةِ، وَهِيَ حُبْلَى، فَوَضَعَتْ بَعْدَ مَوْتِهِ بِأَرْبَعِينَ لَيْلَةً، فَخُطِبَتْ، فَأَنْكَحَهَا رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَكَانَ أَبُو السَّنَابِلِ فِيمَنْ خَطَبَهَا
949. Ummu Sələmə , Əbu Sələmədən rəvayət edir ki, bir kişi gəlir İbn Abbasın  yanına. Əbu Hureyrə  də orda idi. Adam İbn Abbasa: “Ərindən qırx gün sonra doğan bir qadın haqqında xəbər ver” dedi. İbn Abbas: “Bu qadının iddəti iki müddətdən (ərinin vəfat iddəti ilə hamilə iddətindən) ən uzaq olanıdır” dedi. (Əbu Sələmə):

“Hamilə qadınların gözləmə müddəti isə onlar hamiləlikdən azad olana qədərdir...”. (ət-Taləq 4)

ayəsini söylədim. Əbu Hureyrə: “Mən qardaşım oğlunun rəyindəyəm” dedi. Bundan sonra İbn Abbas  Kureybi Ummu Sələmənin yanına ondan soruşmaq üçün göndərdi. Ummu Sələmə: “Subeyə əl-Əsləminin əri öldürüldükdə o, hamilə idi. Ərinin ölümündən qırx gün sonra doğdu. Sonra ona evlənmək üçün eli gəldi və Peyğəmbər  onu nigah etdi. Sənəbil İbnu Bəakək onu istəyənlər (elçilər) arasında idi”. (Buxari 4909, Muslim 3796, 1485/57)

وجوب الإحداد في عدة الوفاة، وتحريمه في غير ذلك إِلا ثلاثة أيام


(Ər Öldükdə) İddə Müddətində Yas Tutmanın Vacibliyi, Bundan Başqa Yerlərdə Üç Gündən Ziyadə Yas Tutmağın Haram Olması


حديث أُمِّ حَبِيبَة زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَزْيْنَبَ ابْنَةِ جَحْشٍ، وَأُمِّ سَلَمَةَ، وَزَيْنَبَ ابْنَةِ أَبِي سَلَمَةَ: قَالَتْ زَيْنَبُ: دَخَلْتُ عَلَى أُمِّ حَبِيبَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، حِينَ تُوُفِّيَ أَبُوهَا، أَبُو سُفْيَانَ بْنُ حَرْبٍ، فَدَعَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ بِطِيبٍ فِيهِ صُفْرَةٌ، خَلُوقٌ أَوْ غَيْرُهُ، فَدَهَنَتْ مِنْهُ جَارِيَةً، ثُمَّ مَسَّتْ بِعَارِضَيْهَا، ثُمَّ قَالَتْ: وَاللهِ مَالِي بِالطِّيبِ مِنْ حَاجِةٍ، غَيْرَ أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لاَ يَحِلُّ لاِمْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ أَنْ تُحِدَّ عَلَى مَيِّتٍ فَوْقَ ثَلاَثِ لَيَالٍ إِلاَّ عَلَى زَوْجٍ، أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا قَالَتْ زَيْنَبُ: فَدَخَلْتُ عَلَى زَيْنَبَ ابْنَةِ جَحْشٍ، حِينَ تُوُفِّيَ أَخُوهَا، فَدَعَتْ بِطِيبٍ فَمَسَّتْ مِنْهُ، ثُمَّ قَالَتْ: أَمَا وَاللهِ مَالِي بِالطِّيبِ مِنْ حَاجَةٍ، غَيْرَ أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ عَلَى الْمِنْبَرِ لاَ يَحِلُّ لاِمْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللهِ وَالْيَوْمَ الآخِرِ أَنْ تُحِدَّ عَلَى مَيِّتٍ فَوْقَ ثَلاَثٍ لَيَالٍ إِلاَّ عَلَى زَوْجٍ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا قَالَتْ زَيْنَبُ: وَسَمِعْتُ أُمَّ سَلَمَةَ تَقُولُ: جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ ابْنَتِي تُوُفِّيَ عَنْهَا زَوْجُهَا، وَقَدِ اشْتَكَتْ عَيْنُهَا، أَفَتَكْحُلُهَا فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: لاَ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا، كُلُّ ذَلِكَ يَقُولُ: لاَ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِنَّمَا هِيَ أَرْبَعَةُ أَشْهُرٍ وَعَشْرٌ، وَقَدْ كَانَتْ إِحْدَاكُنَّ فِي الْجَاهِلَيَّةِ تَرْمِي بِالْبَعَرَةِ علَى رَأْسِ الْحَوْلِ قَالَ حُمَيْدٌ (الرَّاوِي عَنْ زَيْنَبَ) فَقُلْتُ لِزَيْنَبَ: وَمَا تَرْمِي بِالْبَعَرَةِ عَلَى رَأْسِ الْحَوْلِ فَقَالَتْ زَيْنَبُ: كَانَتِ الْمَرْأَةُ إِذَا تُوُفِّيَ عَنْهَا زَوْجُهَا، دَخَلَتْ حِفْشًا وَلَبِسَتْ شَرَّ ثِيَابِهَا، وَلَمْ تَمَسَّ طِيبًا حَتَّى تَمُرَّ بِهَا سَنَةٌ ثُمَّ تُؤْتَى بِدَابَّةٍ، حِمَارٍ، أَوْ شَاةٍ، أَوْ طَائِرٍ، فَتَفْتَضُّ بِهِ، فَقَلَّمَا تَفْتَضُّ بِشَيْءٍ إِلاَّ مَاتَ، ثُمَّ تَخْرُجُ فَتُعْطَى بَعَرَةً فَتَرْمِي، ثُمَّ تُرَاجِعُ بَعْدُ مَا شَاءَتْ مِنْ طِيبٍ أَوْ غَيْرِهِ سُئِلَ مَالِكٌ (أَحَدُ رِجَالِ السَّنَدِ) مَا تَفْتَضُّ بِهِ قَالَ: تَمْسَحُ بِهِ جِلْدَهَا
950. Zeynəb Binti Cəhş , Ummu Sələmə , Zeynəb Binti Əbu Sələmə Peyğəmbərin  zövcəsi Ummu Həbibənin atası Əbu Sufyan vəfat etdiyi vaxt, yanına gəldim. Ummu Həbibə sarı boya qatışıqlı bir ətir, Xaluq (ətir) və ya başqa bir şey istədi. Ondan əvvəlcə bir cariyəyə, sonra isə öz yanağına sürtdü və belə buyurdu: “Allaha and olsun ki, mən ətirə elə bir ehtiyac duymuram, lakin Peyğəmbərin  minbərin üzərində belə dediyini eşitdim: “Allaha və Qiyamət gününə iman etmiş qadına üç gündən artıq yas saxlamaq halal olamaz. Yalnız əri üçün dörd ay on gün saxlar”. Zeynəb: “Sonra Zeynəb Binti Cəhşin qardaşı vəfat etdiyi zaman, yanına gəldim. Ətir istəyərək ondan üzünə sürtdü və belə buyurdu: “Allah and olsun ki, mən ətirə elə bir ehtiyac duymuram, lakin Peyğəmbərin  minbərin üzərində belə dediyini eşitdim: “Allaha və Qiyamət gününə iman etmiş qadına üç gündən artıq yas saxlamaq halal olamaz. Yalnız əri üçün dörd ay on gün saxlar.” Sonra anam Ummu Sələmənin belə dediyini eşitdim: “Bir qadın Peyğəmbərin  yanına gələrək belə dedi: “Ey Allahın Elçisi, qızımın əri vəfat edib və (ağlamaqdan) gözündən şikayət edir. Ona sürmə çəkə bilərəmmi?” Peyğəmbər: “Xeyr!” belə cavab verdi. Qadın bu istəyini iki və üç kərə təkrar etdi və hər dəfə də: “Xeyr!” deyə buyurdu. Sonra: “Bu iddə dörd ay on gündür. Halbuki, sizlərdən biriniz cahiliyyə dövründə (heyvan) təzəyi ilin sonunda atar və (matəmdən çıxardı)”. Ravi Humeyd deyir ki, Zeynəbdən: “Təzəyi ilin sonunda atardı, nə deməkdir?” deyə soruşduqda, o belə söylədi: “Qadın əri öldüyü zaman kiçik bir evə girər və ən pis paltarını geyərdi. Bir il keçənə kimi özünə ətir sürtməz və ya başqa təmizlik işləri etməəzdi. Bir ildən sonra isə, bir heyvan, eşşək və ya qoyun, yaxud da bir quş gətirilər və onu sıxa-sıxa bədəbinə sürtərdi. Əksər halda heyvan sıxılmaqdan ölərdi. Sonra çıxar və ona (heyvan) təzəyi gətirilər və onu atardı. Bundan sonra istədiyi ətiri və ya başqa bir şeyi sürtə bilərdi” dedi. (Buxari 5336, Muslim 3798, 3799, 1488, 1489)
حديث أُمِّ عَطِيَّةَ، قَالَتْ: كُنَّا نُنْهَى أَنْ نُحِدَّ عَلَى مَيِّتٍ فَوْقَ ثَلاَثٍ، إِلاَّ عَلَى زَوْجٍ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا، وَلاَ نَكْتَحِلَ وَلاَ نَتَطَيَّبَ، وَلاَ نَلْبَسَ ثَوْبًا مَصْبُوغًا إِلاَّ ثَوْبَ عَصْبٍ، وَقَدْ رُخِّصَ لَنَا عِنْدَ الطُّهْرِ، إِذَا اغْتَسَلَتْ إِحْدَانَا مِنْ مَحِيضِهَا فِي نُبْذَةٍ مِنْ كُسْتِ أَظْفَارٍ وَكُنَّا نُنْهَى ، عَنِ اتِّبَاعِ الْجَنَائِزِ
951. Ummu Ətiyyə  rəvayət edir ki, ölüyə üç gündən artıq yas saxlamaq bizə qadağan edilərdi. Yalnız ər üçün dörd ay on gün yas saxlamaq müstəsna idi. (Bu müddət ərzində) biz nə sürmə çəkər, nə ətirlənər, nə də rəngli paltarlar geyinərdik. Ancaq asbdan (Yəmən bürüncəyindən) başqa. Bizdən birimiz heyzdən təmizləndikdən sonra qüsl etmək istədikdə ona "kustu əzfar"dan68 istifadə etməyə rüxsət verilərdi. Həmçinin, cənazənin ardınca getmək bizə qadağan edilərdi”. (Buxari 5341, Muslim 3815, 938/67)





كتاب اللعان



Lənət Kitabı







كتاب اللعان


Lənətlər Kitabı


حديث سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ، أَنَّ عُوَيْمِرًا الْعَجْلاَنِيَّ جَاءَ إِلَى عَاصِمِ بْنِ عَدِيٍّ الأَنْصَارِيِّ، فَقَالَ لَهُ: يَا عَاصِمُ أَرَأَيْتَ رَجُلاً وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً أَيَقْتُلُهُ فَتَقْتُلُونَهُ، أَمْ كَيْفَ يَفْعَلُ سَلْ لِي يَا عَاصِمُ عَنْ ذَلِكَ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؛ فَسَأَلَ عَاصِمٌ عَنْ ذَلِكَ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَكَرِهَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَسَائِلَ وَعَابَهَا، حَتَّى كَبُرَ عَلَى عَاصِمٍ مَا سَمِعَ مِنْ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا رَجَعَ عَاصِمٌ إِلَى أَهْلِهِ، جَاءَ عُوَيْمِرٌ، فَقَالَ: يَا عَاصِمُ مَاذَا قَالَ لَكَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ عَاصِمٌ: لَمْ تَأْتِنِي بِخَيْرٍ، قَدْ كَرِهَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَسْئَلَةَ الَّتِي سَأَلْتُهُ عَنْهَا قَالَ عُوَيْمِرٌ: وَاللهِ لاَ أَنْتَهِي حَتَّى أَسْأَلَهُ عَنْهَا فَأَقْبَلَ عُوَيْمِرٌ حَتَّى أَتَى رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسْطَ النَّاس فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللهِ أَرَأَيْتَ رَجُلاً وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً أَيَقْتُلُهُ فَتَقْتُلُونَهُ أَمْ كَيْفَ يَفْعَلُ فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: قَدْ أَنْزَلَ اللهُ فِيكَ وَفِي صَاحِبَتِكَ، فَاذْهَبْ فَأْتِ بِهَا قَالَ سَهْلٌ: فَتَلاَعَنَا، وَأَنَا مَعَ النَّاسِ عِنْدَ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَلَمَّا فَرَغَا قَالَ عُوَيْمِرٌ: كَذَبْتُ عَلَيْهَا يَا رَسُولَ اللهِ إِنْ أَمْسَكْتُهَا؛ فَطَلَّقَهَا ثَلاَثًا، قَبْلَ أَنْ يَأْمُرَهُ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
952. Səhl İbn Səad əs-Saidi rəvayət edir ki, Uveymir əl-Əcləni, Asim İbn Ədiy əl-Ənsarinin yanına gələrək dedi: “Ey Asim, bir kişinin qadınının yanında başqa bir kişinin (zina etdiyini) gördüyü zaman onu öldürməsinə necə baxırsan? Siz də onu öldürərdiniz, başqa nə etsin? (Dörd şahidmi tapsın). Ey Asim, mənim üçün bunu Peyğəmbərdən soruş”. Asim bunu Peyğəmbərdən  soruşdu. Peyğəmbər  bu sualları bəyənməmiş və onu eyib etmişdir. Hətta Asimə Peyğəmbərdən  eşitdikləri ağır gəlmişdi. Asim əhlinin yanına qayıtdıqda, Uveymir onun yanına gələrək ondan: “Ey Asim, Peyğəmbər  nə söylədi?” deyə soruşduqda, Asim ona belə demişdir: “Sən mənə xeyir gətirmədin. Peyğəmbər  sənin soruşduğun sualı bəyənmədi”. Uveymir: “Allaha and olsun ki, bunu ondan soruşmamış əl çəkməyəcəm” dedi. Uveymir yola düşərək gəlib insanların arasında Peyğəmbərin  yanına çatdı və dedi: “Qadınının yanında başqa bir kişini gördüyü zaman onu öldürməsinə necə baxırsan? Siz də onu öldürərsiniz, başqa nə etsin?”. Peyğəmbər: “Artıq sən və zövcən haqda (ayə) nazil olub, get qadını gətir” deyə buyurdu. Səhl: “Mən insanlarla Peyğəmbərin  yanında ikən onlar (ər və arvad) bir-birilə lənətləşdilər. Qurtardıqda Uveymir: “Ey Allahın Elçisi, mən onu (nigahım altında) saxlayacağam desəm, ona yalan demiş olaram” deyib, Peyğəmbər  ona əmr etmədən zövcəsini üç talaq deyərək boşadı”. İbn Şihəb: “Bu, artıq (onların bu lənətləşməsi) lənət edənlərin sünnəti (adəti) olmuşdur” dedi. (Buxari 5259, 5308, Muslim 3816, 3818, 492/1)
حديث ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ لِلْمُتَلاَعِنَيْنِ: حِسَابُكُمَا عَلَى اللهِ، أَحَدُكُمَا كَاذِبٌ، لاَ سَبِيلَ لَكَ عَلَيْهَا قَالَ: يَا رَسُولَ اللهِ مَالِي قَالَ: لاَ مَالَ لَكَ، إِنْ كُنْتَ صَدَقْتَ عَلَيْهَا فَهُوَ بِمَا اسْتَحْلَلْتَ مِنْ فَرْجِهَا، وَإِنْ كُنْتَ كَذَبْتَ عَلَيْهَا فَذَاكَ أَبْعَدُ، وَأَبْعَدُ لَكَ مِنْهَا
953. Abdullah İbn Ömər  rəvayət edir ki, Peyğəmbərin  lənətləşən (ər və arvad) haqda belə dediyini rəvayət edir: “İkinizində hesabı Allaha aiddir. İkinizdən biriniz yalançıdır. Sənin ona qarşı heç bir yolun (dəlilin) yoxdur. Kişi: “Ey Allahın Elçisi, bəs mənim (mehr olaraq verdiyim) malım nə olacaq?” deyə soruşdu. Peyğəmbər: “Sənin malın yoxdur! (Mal sənə aid deyil). Onun haqda dediyində (zina ittihamında) doğrusansa, bu malın onunla aranda halal etdiyin əlaqənin əvəzidir. Yox, yalan demisənsə, sənə bu mal ondan daha uzaqdır” deə buyurdu. (Buxari 5350, Muslim 3821, 1493/5)
حديث ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لاَعَنَ بَيْنَ رَجُلٍ وَامْرَأَتِهِ، فَانْتَفَى مِنْ وَلَدِهَا، فَفَرَّقَ بَيْنَهُمَا، وَأَلْحَقَ الْوَلَدَ بِالْمَرْأَةِ
954. İbn Ömər  rəvayət edir ki, Peyğəmbərin  (zamanında) ər və arvabd arasında lənətləşmə oldu. Adm qadında doğulacaq uşağı rədd etmişdir, bunun üzərinə Peyğəmbər ər və arvad arasını arasını ayırmış və uşağı da qadına (anaya) verdi”. (Buxari 5315, Muslim 3825, 1494/8)
حديث ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ ذُكِرَ التَّلاَعُنُ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ عَاصِمُ بْنُ عَدِيٍّ فِي ذَلِكَ قَوْلاً ثُمَّ انْصَرَفَ فَأَتَاهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ يَشْكُو إِلَيْهِ أَنَّهُ قَدْ وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً، فَقَالَ عَاصِمٌ: مَا ابْتُلِيتُ بِهذَا إِلاَّ لِقَوْلِي فَذَهَبَ بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَأَخْبَرَهُ بِالَّذِي وَجَدَ عَلَيْهِ امْرَأَتَهُ وَكَانَ ذَلِكَ الرَّجُلُ مُصْفَرًّا، قَلِيلَ اللَّحْمِ، سَبْطَ الشَّعَرِ؛ وَكَانَ الَّذِي ادَّعَى عَلَيْهِ، أَنَّهُ وَجَدَهُ عِنْدَ أَهْلِهِ، خَدْلاً، آدَمَ، كَثِيرَ اللَّحْمِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: اللهُمَّ بَيِّنْ فَجَاءَتْ شَبِيهًا بِالرَّجُلِ الَّذِي ذَكَرَ زَوْجُهَا أَنَّهُ وَجَدَهُ، فَلاَعَنَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَهُمَا قَالَ رَجُلٌ لاِبْنِ عَبَّاسٍ، فِي الْمَجْلِسِ: هِيَ الَّتِي قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ رَجَمْتُ أَحَدًا بِغَيْرِ بَيِّنَةٍ رَجَمْتُ هذِهِ فَقَالَ: لاَ، تِلْكَ امْرَأَةٌ كَانَتْ تُظْهِرُ فِي الإِسْلاَمِ السُّوءَ
955. İbn Abbas  rəvayət edir ki, Peyğəmbərin  yanında lənətləşmədən zikr olundu. Asim İbn Adiy bu haqda (sərt) bir söz söyədi. Asim bundan sonra Peyğəmbərin  yanından çıxdı. Sonra onun qövmündən bir nəfər gəlib şikayət etdi və dedi: “Arvadımla bir (yad) kişi olduğunu (gördüm)”. Asim: “Mən bu bəlaya yalnız öz sözümün (dilimin bəlasına) düşdüm” dedi. Həmən adamı Peyğəmbərin  yanına aparıb və Peyğəmbərə  qadını ilə (yad) kişi tutduğunu xəbər veridi. Bu adam sarı (dərili) idi, əti az (arıq), saçı düz və sallanan idi. Bu adamın arvadının yanında olduğunu iddia etdiyi adam isə cüssəli, qara və çox ətli (kök) idi. Peyğəmbər: “Ya Rəbbim! Bu məsələnin hökmünü bəyan et!” deyə buyurdu. Sonra o, qadın ərinin vəsf etdiyi kişiyə bənzər bir uşaq dunyaya gətirdi. Peyğəmbər  onların ər və arvad arasında lənətləşmə etdi. Bir nəfər məclisdə İbn Abbasa  deyir: “Bu qadın, Peyğəmbərin: Əgər mən bir kimsəni dəlilsiz rəcm etsəydim bu qadını rəcm edərdim” buyurduğu qadın budur?”. İbn Abbas: “Xeyr, bu o, qadındır ki, İslam içində bu əməlini açıq edən idi” dedi. (Buxari 5310, Muslim 3831, 1497/12)
حديث الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ، قَالَ: قَالَ سَعْد ابْنُ عُبَادَةَ: لَوْ رَأَيْتُ رَجُلاً مَعَ امْرَأَتِي لَضَرَبْتُهُ بِالسَّيْفِ غَيْرَ مُصْفَحٍ فَبَلَغَ ذلِكَ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ: تَعْجَبُونَ مِنْ غَيْرَةِ سَعْدٍ وَاللهِ لأَنَا أَغْيَرُ مِنْهُ، وَاللهُ أَغْيَرُ مِنِّي وَمِنْ أَجْلِ غَيْرَةِ اللهِ حَرَّمَ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ؛ وَلاَ أَحَدَ أَحَبُّ إِلَيْهِ الْعُذْرُ مِنَ اللهِ، وَمِنْ أَجْلِ ذَلِك بَعَثَ الْمُبَشِّرِينَ وَالْمُنْذِرِينَ؛ وَلاَ أَحَدَ أَحَبُّ إِلَيْهِ الْمَدْحَةُ مِنَ اللهِ، وَمِنْ أَجْلِ ذَلِكَ وَعَدَ اللهُ الْجَنَّةَ
956. Muğira İbn Şöbə  deyir ki, Sad İbn Ubadə  deyir ki: “Əgər mən yad bir kişini öz arvadımla görsəydim onu qılıncla doğrayardım (iti tərəfilə vurardım)». Onun bu sözləri Peyğəmbər  çatdı və o: “Sadın qısqanclığı (qeyrəti) sizi təəcübləndirirmi? Vallahi mən ondan da qısqancam, Allah isə məndən də qısqancdır (qeyrətlidir). Allah bu qısqanclığına görə açıq və gizli olan bütün çirkin əməlləri haram etmişdir. Allahdan daha çox dəlil sevən yoxdur. Bax, bunun üçün də bir çox müjdələyən və qorxudan Peyğəmbərlər göndərmişdir (Başqa rəvayətdə: Bax buna görə də Allah peyğəmbərlərini göndərmiş və kitablarını endirmişdir) Təriflənməyi Allahdan daha çox sevən bir kimsə yoxdur. Buna görə Uca Allah Öz nəfsini tərifləmiş və ona itaət edənlərə Cənnəti vəd etmişdir” deyə buyurdu. (Buxari 7416, Muslim 3837, 1499/17)
حديث أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَجُلاً أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللهِ وُلِدَ لِي غُلاَمٌ أَسْوَدُ، فَقَالَ: هَلْ لَكَ مِنْ إِبِلٍ قَالَ: نَعَمْ، قَالَ: مَا أَلْوَانَهَا قَالَ: حُمْرٌ قَالَ: هَلْ فِيهَا مِنْ أَوْرَقَ قَالَ: نَعَمْ قَالَ: فَأَنَّى ذَلِكَ قَالَ: لَعَلَّهُ نَزَعَهُ عِرْقٌ قَالَ: فَلَعَلَّ ابْنكَ هذَا نَزَعَهُ
957. Əbu Hureyra  rəvayət edir ki, (bir dəfə) bir nəfər Peyğəmbərin  yanına gəlib dedi: “Ya Rəsulullah, mənim (özüm də, zövcəm də ağ dərili olduğumuz halda) uşağım qara dərili doğuldu.” Peyğəmbər: “Sənin dəvələrin varmı?” Adam: “Bəli!” dedi. Peyğəmbər: “Nə rəngdədir?” deyə buyurdu. (Adam): “Qırmızıdır” dedi. Peyğəmbər: “Aralarında boz rəngli olanı varmı?” deyə buyurdu. (Adam): “Bəli” deyə cavab verdi. Peyğəmbər: “Hardandır onlar?” (Adam): “Ola bilsin ki, irsən keçmişdir.” Peyğəmbər: “Ola bilsin ki, sənin uşağına da irsən keçmişdir.” (Buxari 5305, 6847, Muslim 3839, 1500/18)








كتاب العتق



Qul Azad Etmək Kitabı








كتاب العتق


Qul Azad Etmək Kitabı


حديث عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: مَنْ أَعْتَقَ شِرْكًا لَهُ فِي عَبْدٍ، فَكَانَ لَهُ مَالٌ يَبْلُغُ ثَمَنَ الْعَبْدِ، قُوِّمَ الْعَبْدُ قِيمَةَ عَدْلٍ فَأَعْطَى شُرَكَاءَهُ حِصَصَهُمْ وَعَتَقَ عَلَيْهِ، وَإِلاَّ فَقَدْ عَتَقَ مِنْهُ مَا عَتَقَ
958. Abdullah İbn Ömər  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  buyurdu: “Hər kim öz şərikli köləsini azad edərsə, özündə də kölənin dəyəri qədər pul varsa, köləni ədalətli şəkildə qiymətləndirməli, sonra da şəriklərinə onların paylarını ödəməklə köləni tam azad etməlidir. Əks təqdirdə isə onun yalnız öz payına düşən hissəsini azad etmiş olur69” (Buxari 2522, Muslim 3843, 4415, 1501/1)

ذكر سعاية العبد


Kölənin İşlədilməsinin Zikri


حديث أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: مَنْ أَعْتَقَ شَقِيصًا مِنْ مَمْلُوكِهِ فَعَلَيْهِ خَلاَصُهُ فِي مَالِهِ، فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ قُوِّمَ الْمَمْلُوكُ قِيمَةَ عَدْلٍ، ثُمَّ اسْتُسْعِيَ غَيْرَ مَشْقُوقٍ عَلَيْهِ
959. Əbu Hureyra  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  buyurdu: “Kim öz köləsini qismən azad edərsə, öz malından şərikinin pulunu ödəməklə köləni tam azad etməlidir. Əgər onun ödəməyə pulu yoxdursa, onda köləni ədalətli şəkildə qiymətləndirməli, sonra da köləni gücü çatdığı bir işdə işlətməlidir” (Buxari 2492, Muslim 3846, 1503/3)

إِنما الولاء لمن أعتق


Vəlilik Azad Edənə Məxsusdur


حديث عَائِشَةَ أَنَّ بَرِيرَةَ جَاءَتْ تَسْتَعِينُهَا فِي كِتَابَتِهَا، وَلَمْ تَكُنْ قَضَتْ مِنْ كِتَابَتِهَا شَيْئًا قَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ: ارْجِعِي إِلَى أَهْلِكِ فَإِنْ أَحَبُّوا أَنْ أَقْضِيَ عَنْكِ كِتَابَتَكِ وَيَكُونَ وَلاَؤُكِ لِي فَعَلْتُ فَذَكَرَتْ ذلِكَ بَرِيرَةُ َلأهْلِهَا فَأَبَوْا، وَقَالُوا: إِنْ شَاءَتْ أَنْ تَحْتَسِبَ عَلَيْكِ فَلْتَفْعَلْ وَيَكُونَ وَلاَؤُكِ لَنَا؛ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: ابْتَاعِي فَأَعْتِقِي، فَإِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ قَالَ، ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ: مَا بَالُ أُنَاسٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كَتَابِ اللهِ، مَنِ اشْتَرَطَ شَرْطًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللهِ فَلَيْسَ لَهُ، وَإِنْ شَرَطَ مِائَةَ شَرْطٍ، شَرْطُ اللهِ أَحَقُّ وَأَوْثَقُ
960. Bərirə  Aişənin yanına gəlib, ondan əvvəlcədən yazılmış müqaviləyə əsasən ağasına müəyyən məbləğdə pul ödəyib onu köləlikdən azad etməsini xahiş etdi. Həmin vaxt o, (müəyyən edilmiş puldan) hələ heç bir şey ödəməmişdi. Aişə: “Ağalarının yanına qayıt, (gör) əgər onlar, müqavilədə yazılmış məbləği ödəyəcəyim təqdirdə ağalıq hüququnu mənə verməyə razıdırlarsa (pulu) ödəyim”. Bərirə (Aişənin təklifini) ağalarına bildirdikdə onlar razılıq vermədilər və dedilər: “Əgər o, savab qazanmaq məqsədilə sənin yerinə pul vermək istəyirsə, versin (lakin) sənə ağalıq etmək yenə bizə aid olacaq”. Aişə bunu Peyğəmbərə  xəbər verdikdə, Peyğəmbər  ona buyurdu: “Sən onu al və azad et! Vəlilik etmək ancaq (köləni) azad edən kimsəyə aiddir”. Sonra Peyğəmbər  (camaatın qarşısında) ayağa qalxıb dedi: “Nə üçün bəzi adamlar Allahın Kitabında olmayan şərtlər qoyurlar. Hər kim Allahın Kitabında olmayan bir şərt qoyarsa, bu şərt keçərli sayılmaz. Hətta yüz dəfə şərt kəssə belə. Allahın şərtləri daha doğru və daha etibarlıdır”. (Buxari 2561, Muslim 3850, 1504/6)
حديث عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَتْ: كَانَ فِي بَرِيرَةَ ثَلاَثُ سُنَنٍ: إِحْدَى السُّنَنِ أَنَّهَا أُعْتِقَتْ فَخُيِّرَتْ فِي زَوْجِهَا، وَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ وَدَخَلَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْبُرْمَةُ تَفُورُ بِلَحْمٍ، فَقُرِّبَ إِلَيْهِ خُبْزٌ وَأُدْمٌ مِنْ أُدْمِ الْبَيْتِ؛ فَقَالَ: أَلَمْ أَرَ الْبُرْمَةَ فِيهَا لَحْمٌ قَالُوا: بَلَى، وَلكِنْ ذَلِكَ لَحْمٌ تُصُدِّقَ بِهِ عَلَى بَرِيرَةَ، وَأَنْتَ لاَ تَأْكُلُ الصَّدَقَةَ؛ قَالَ: عَلَيْهَا صَدَقَةٌ وَلَنَا هَدِيَّةٌ
961. Peyğəmbərin  zövcəsi Aişə rəvayət edir ki, Bərirə (azad olduqda) üç sünnət (hökm) vardı: “Bərira azad edildikdə, ərində qalıb-qalmayacağı vaxt seçim edildi”. Peyğəmbər: “Vəlilik etmək ancaq (köləni) azad edən kimsəyə aiddir. Peyğəmbər  evə daxil olduqda, odun üzərində qazan vardı. (O, yemək istədi). Ona çörək və evdə olan ədviyyatlardan bir ədviyyat gətirildiyi vaxt belə buyurdu: “Məgər odun üzərində içərisində ət olan qazanı görmürəm?!”. Onlar: “Bəli (Ey Allahın Elçisi), bu əti Bəriraya sədəqə veriblər, Ona ət hədiyyə edilmişdi. Sən axı sədəqə yemirsən” dedik. Peyğəmbər: “Bərirə üçün sədəqə, bizə isə hədiyyədir” deyə buyurdu. (Buxari 5097, 5279, Muslim 3859, 154/14)

النهى عن بيع الولاء وهبته


Vəlilik Haqqının Satılması Və Hədiyyə Edilməsinin Nəhy Olması


حديث ابْنِ عُمَرَ، قَالَ: نَهى رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ بَيْعِ الْوَلاَءِ وَعَنْ هِبَتِهِ
962. Abdullah İbn Ömər  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  vəlilik haqqının satılmasını və hədiyyə edilməsini qadağan etdi”. (Buxari 2535, 6756, Muslim 3861, 1506/16)

تحريم تولى العتيق غير مواليه


Azad Edilən Qulun Özünü Azad Edəndən Başqasına (Vəlidən) Nisbət Etməsinin Haram Olması


حديث عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ رضي الله عنه، خَطَبَ عَلَى مِنْبَرٍ مِنْ آجُرٍّ وَعلَيْهِ سَيْفٌ فِيهِ صَحِيفَةٌ مُعَلَّقَةٌ، فَقَالَ: وَاللهِ مَا عِنْدَنَا مِنْ كِتَابٍ يُقْرَأُ إِلاَّ كِتَابُ اللهِ وَمَا فِي هذِهِ الصَّحِيفَةِ، فَنَشَرَهَا؛ فَإِذَا فِيهَا: أَسْنَانُ الإِبِلِ، وَإِذَا فِيهَا: الْمَدِينَةُ حَرَمٌ مِنْ عَيْرٍ إِلَى كَذَا فَمَنْ أَحْدَثَ فِيهَا حَدَثًا فَعَلَيْهِ لَعْنَة اللهِ وَالْمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ، لاَ يَقْبَلُ اللهُ مِنْهُ صَرْفًا وَلاَ عَدْلاً، وَإِذَا فِيهِ: ذِمَّةُ الْمُسْلِمينَ وَاحِدَةٌ، يَسْعى بِهَا أَدْنَاهُمْ، فَمَنْ أَخْفَرَ مُسْلِمًا فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللهِ وَالمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ، لاَ يَقْبَلُ اللهُ مِنْهُ صَرْفًا وَلاَ عَدْلاً، وَإِذَا فِيهَا: مَنْ وَالَى قَوْمًا بِغَيْرِ إِذْنِ مَوَالِيهِ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللهِ وَالمَلاَئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ، لاَ يَقْبَلُ اللهُ مِنْهُ صَرْفًا وَلاَ عَدْلاً
963. Əli İbn Əbu Talib  bişirilmiş (gildən) bir minbər üzərində xütbə verdi. Üzərində, qınından aslı bir səhifə olan qılıc vardı. Əli: “Vallahi bizim yanımızda oxunan heç bir yazı yoxdur, yalnız Allahın kitabı və bir də bu səhifədəki şeylər vardır və səhifəni açdı. İçində zəkata düşən dəvələrin yaşı ilə Mədinənin Air dağından buraya qədər olan (sahəsi) haramdır. Kim Mədinənin bu haram bölgəsində bir bidət edərsə Allahın, mələklərin və bütün insanların lənəti onun üzərinə olar. Allah o, kimsədən heç bir şey qəbul etməz. Müsəlmanların zimməti (əmanəti) birdir. O, əminlik müsəlmanlardan ən aşağı fərdini belə əhatə edir. Hər kim bir müsəlmanın verdiyi əhdi pozarsa Allahın, mələklərin və bütün insanların lənəti onun üzərinə olar. Allah o, kimsədən heç bir şey qəbul etməz. Hər kim öz ağasından başqa, digər bir qövmün icazəsi olmadan onları özlərinə ağa hesab edərsə Allahın, mələklərin və bütün insanların lənəti onun üzərinə olar. Allah ondan heç bir şey qəbul etməz”. (Buxari 7300, Muslim 3393, 3867, 1370/467)

فضل العتق


Qul Azad Etməyin Fəziləti


حديث أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه، قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: أَيُّمَا رَجُلٍ أَعْتَقَ امْرَءًا مُسْلِمًا اسْتَنْقَذَاللهُ بِكُلِّ عُضْوٍ مِنْهُ عُضْوًا مِنْهُ مِنَ النَّارِ
964. Əbu Hureyra  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  buyurdu: “Kim bir müsəlmanı köləlikdən azad edərsə, onun (azad olanın) hər bir əzasına görə, Allah azad edən adamın bir əzasını Cəhənnəm odundan xilas edər.” (Buxari 2517, Muslim 3871, 1509/24)








كتاب البيوع



Alış-Veriş Kitabı







إِبطال بيع الملامسة والمنابذة


Muləməsə Və Munabəzə Alış-Verişinin Batil Olması


حديث أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهى عَنِ الْمُلاَمَسَةِ وَالْمُنَابَذَةِ
965. Əbu Hureyra  rəvayət edir ki, Peyğəmbər 

Muləməsə

(Malı gözlə görmədən, sadəcə ona əl vurmaqla, onu lazımınca yoxlamayıb razılaşaraq aparılan alış-veriş) və

Munəbəzə

(Satıcının öz malını alıcının üstünə ataraq, alıcının da öz malını satıcının üstünə ataraq mallarını yoxlamadan dəyişdirmək) alış-verişini qadağan etdi”. (Buxari 2146, Muslim 3874, 1511/11)
حديث أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه، قَالَ: يُنْهى عَنْ صِيَامَيْنِ وَبَيْعَتَيْنِ؛ الْفِطْرِ وَالنَّحْرِ، وَالْمُلاَمَسَةِ وَالْمُنَابَذَةِ
966. Əbu Hureyra  rəvayət edir ki, iki orucdan və iki alış-verişdən qadağan olunduq: “Ramazan bayramı və Qurban bayramı orucundan (bayram günləri oruc tutmaqdan), alış-verişə gəldikdə isə:

Muləməsə

Munəbəzə

”. (Buxari 1993, Muslim )
حديث أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ: نَهى رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ لِبْسَتَيْنِ وَعَنْ بَيْعَتَيْنِ: نَهى عَنِ الْمُلاَمَسَةِ وَالْمُنَابَذَةِ فِي الْبَيْعِ؛ وَالْمُلاَمَسَةُ لَمْسُ الرَّجُلِ ثَوْبَ الآخَرِ بِيَدِهِ بِاللَّيْلِ أَوْ بِالنَّهَارِ وَلاَ يُقَلِّبُهُ إِلاَّ بِذلِكَ، وَالْمُنَابَذَةُ أَنْ يَنْبِذَ الرَّجُلُ إِلَى الرَّجُلِ بِثَوْبِهِ وَيَنْبِذَ الآخَرُ ثَوْبَهُ، وَيَكُونَ ذلِكَ بَيْعَهُمَا مِنْ غَيْرِ نَظَرٍ وَلاَ تَرَاضٍ وَاللِّبْسَتَيْنِ: اشْتِمَالُ الصَّمَّاءِ؛ وَالصَّمَّاءُ أَنْ يَجْعَلَ ثَوْبَهُ عَلَى أَحَدِ عَاتِقَيْهِ، فَيَبْدُوَ أَحَدُ شِقَّيْهِ لَيْسَ عَلَيْهِ ثَوْبٌ، وَاللِّبْسَةُ الأُخْرَى احْتِبَاؤُهُ بِثَوْبِهِ وَهُوَ جَالِسٌ لَيْسَ علَى فَرْجِهِ مِنْهُ شَيْءٌ
967. Əbu Səid əl-Xudri  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  iki alış-verişi və iki cür geyimi qadağan etdi: “Alı-verişdə bizə

Muləməsə

Munəbəzə

qadağan etdi. Muləməsə: “Bir kimsənin gecə və yaxud gündüz başqa bir kəsin palta­rına əlini toxunduraraq onu yalnız bu şəkildə qəbul etməsidir. Sadəcə əl toxundurmaqla”. Munəbəzə: “Bir kişinin o birinə paltarını atması, o biri kəs də öz paltarını ona tərəf atmasıdır. Beləcə aralarında (malı) görmədən, razılıq olmadan alış-veriş olmasıdır”. İki cür geyimə gəldikdə isə bunlar - İştiməlu Səmma – Səmma – insanın libasını ehramda olduğu kimi bir çiyni üzərinə atmaq və iki çiynindən birinin açılması və üzərində heç bir şeyin olmamasıdır (Başqa rəvayətdə: Bir kimsənin libasına bürünərək əllərini libasının altında saxlaması), Digər geyim isə insanın oturaq halda libasına sarılıb bürünməsidir ki, övrəti görsənir (Başqa rəvayətdə: Oturub dizlərini əlləriylə bağlayıb qarnına çəkərək oturma şəkilidir ki, bununla övrəti görsənir)”. (Buxari 5820, Muslim 3879, 1512/3)

تحريم بيع حبل الحبلة


Boğaz Dəvənin Doğacağı Balasının Boğaz Olana Qədər Satışının Haram Olması


حديث عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهى عَنْ بَيْعِ حَبَلِ الْحَبَلَةِ، وَكَانَ بَيْعًا يَتَبَايَعُهُ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ، كَانَ الرَّجُلُ يَبْتَاعُ الْجَزُورَ إِلَى أَنْ تُنْتَجَ النَّاقَةُ، ثُمَّ تُنْتَجُ الَّتِي فِي بَطْنِهَا
968. Abdullah İbn Ömər  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  ana (dəvənin) bətnində olan balanı satmağı qadağan etdi. Bu, cahiliyyət dövründə insanların həyata keçirdiyi bir satış növü idi. O dövrdə insanlar, dişi dəvənin bətnindəki balanın (böyüdükdən sonra) balalayacağı dəvənin (pulunu ödəyib əvvəlcədən) onu almağa qərar verərdilər.” (Buxari 2143, Muslim 3882, 3883, 1514/5)

تحريم بيع الرجل على بيع أخيه وسومه على سومه وتحريم النجش وتحريم التصرية


Bir Kimsənin Din Qardaşının Satışı Üzərinə Satış Etməsinin, Hərracda Qiyməti Qaldırmaq Üçün Yalandan Qiymət Qışqırmağın Və Heyvanın Məməsində Süd Saxlamağın Haram Edilməsi


حديث عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: لاَ يَبِيعُ بَعْضُكُمْ عَلَى بَيْعِ أَخِيهِ
969. İbn Ömər  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  buyurdu: “Sizdən biriniz qardaşının alış-verişi üzərinə alış-veriş etməsin”. (Buxari 2139, Muslim 3885, 1412/8)
حديث أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: لاَ تَلَقَّوُا الرُّكْبَانَ وَلاَ يَبِيعُ بَعْضُكُمْ عَلَى بَيْعِ بَعْضٍ وَلاَ تَنَاجَشُوا وَلاَ يَبِيعُ حَاضِرٌ لِبَادٍ وَلاَ تُصَرُّوا الْغَنَمَ وَمَنِ ابْتَاعَهَا فَهُوَ بِخَيْرِ النَّظَرَيْنِ بَعْدَ أَنْ يَحْتَلِبَهَا؛ إِنْ رَضِيهَا أَمْسَكَهَا، وَإِنْ سَخِطَهَا رَدَّهَا وَصَاعًا مِنْ تَمْرٍ
970. Əbu Hureyrə  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  buyurdu: “(Bazara) mal gətirən minikliləri (bazardan kənarda) qarşılamayın. Bəziniz digərinin alış-verişi üzərinə alış-veriş etməsin. Sizlər müştərini aldadmaq üçün (qiyməti qaldıraraq) aldatmayın. Heç bir şəhərli bədəvinin (kəndlinin) adından malını satmasın. Qoyunları bol südlü göstərməyə çalımayın. Hər kim südü məməsində yığılmış bir heyvanı alarsa bu heyvanı satdıqdan sonra iki görüşdədir: Bu halı ilə razı olarsa onu özündə saxlayar, razı olmazsa bir saa xurma ilə birlikdə geri verər”. (Buxari 2150, Muslim 3890, 1515/11)
حديث أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه، قَالَ: نَهى رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ التَّلَقِّى، وَأَنْ يَبْتَاعَ الْمُهَاجِرُ لِلأَعْرَابِيِّ، وَأَنْ تَشْتَرِطَ الْمَرْأَة طَلاَقَ أُخْتِهَا، وَأَنْ يَسْتَامَ الرَّجُلُ عَلَى سَوْمِ أَخِيهِ؛ وَنَهى عَنِ النَّجْشِ وَعَنِ التَّصْرِيَةِ
971. Əbu Hureyrə  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  (bazara) mal gətirənləri (bazardan kənarda) qarşılamağı70, muhacirin bədəvinin (kəndlinin) adından malını satmağı (Şəhərli onun üçün dəllallıq71 etməsin!), qadının nigah zamanı başqa (ərinin başqa) bir qadınını boşamağı şərt qoşmasını, kişinin digər qardaşının alış-verişi üzərinə alış-veriş etməsin, müştərini aldadmaq üçün (qiyməti qaldıraraq) aldatmaqdan və müştərini aldatmaq üçün heyvanı sağmadan südünü məməsində saxlamaqdan nəhy etdi”. (Buxari 2727, Muslim 3891, 1515/12)

تحريم تلقى الجلب


(Bazara Girmədən Yol Kənarından) Malı Qarşılamanın Haram Olması


حديث عَبْدِ اللهِ بْنِ مَسْعُودٍ رضي الله عنه، قَالَ: مَنِ اشْتَرَى شَاةً مُحَفَّلَةً فَرَدَّهَا فَلْيَرُدَّ مَعَهَا صَاعًا؛ وَنَهى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ تُلَقَّى الْبُيُوعُ
972. İbn Məsud  deyir ki: “Hər kim südü məməsində yığılmış bir heyvanı alarsa bu heyvanı (istəsə) geri qaytarsın və onunla bərabər (südün pulu olaraq) bir saa bir şey versin və Peyğəmbər  mal satanları yolda qarşılamaqdan nəhy etdi”. (Buxari 2149, Muslim 3896, 3907, 1524/23)

تحريم بيع الحاضر للبادي


Şəhərlinin Bədəvi Üçün Satış Etməsinin Haram Olması


حديث ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: لاَ تَلَقَّوُا الرُّكْبَانَ وَلاَ يَبِيعُ حَاضِرٌ لِبَادٍ (قَالَ الرَّاوِي) فَقُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ: مَا قَوْلُهُ لاَ يَبِيعُ حَاضِرٌ لِبَادٍ قَالَ: لاَ يَكُونُ لَهُ سِمْسَارًا
973. İbn Abbas  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  buyudu: “(Şəhərə mal gətirən) karvanı (şəhərin kənarında) qarşılamayın. Qoy şəhərli kəndlinin adından (onun malını) satmasın.” İbn Abbasdan  soruşdular: “Şəhərli kəndlinin adından (onun malını) satmasın” nə deməkdir?” İbn Abbas: “(Şəhərli) onun üçün dəllallıq etməsin!” (Buxari 2158, 2274, Muslim 3900, 1521/19)
حديث أَنَسِ بْنِ مَالَكٍ رضي الله عنه، قَالَ: نُهِينَا أَنْ يَبِيعَ حَاضِرٌ لِبَادٍ
974. Ənəs İbn Məlik  deyir ki: “Şəhərli kəndlinin adından (onun malını) satmasın”. (Buxari 2161, Muslim 3904, 1523/21)

بطلان بيع المبيع قبل القبض


Satılan Malın Təslim Almadan (Əlinə Keçmədən) Satılmasının Batil Olması


حديث ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: أَمَّا الَّذِي نَهى عَنْهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَهُوَ الطَّعَامُ أَنْ يُبَاعَ حَتَّى يُقْبَضَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: وَلاَ أَحْسِبُ كُلَّ شَيْءٍ إِلاَّ مِثْلَهُ
975. İbn Abbas  rəvayət edir ki, Peyğəmbərin  nəhy etdiyi şey: “(Ərzağın) alınıbda, lakin təslim almadan (əlinə keçmədən) yanında olmayan ərzağın satılmasını”. İbn Abbas: “(Digər əşyalara gəldikdə də) onları da tam təslim almadan satışının qadağan olunduğunu zənn edirəm” dedi. (Buxari 2135, Muslim 3913, 1525/29)
حديث عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: مَنِ ابْتَاعَ طَعَامًا فَلاَ يَبيعُهُ حَتَّى يَسْتَوْفِيَهُ
976. İbn Ömər  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  buyurdu: “Hər kim zahirə görə alış-veriş edib alarsa, zahirə aldığını ölçüb tam təslim almadıqca (əlinə almadıqca) satmaz”. (Buxari 2126, Muslim 3917, 1526/32)
حديث عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ: كَانُوا يَبْتَاعُونَ الطَّعَامَ فِي أَعْلَى السُّوقِ فَيَبِيعُونَهُ فِي مَكَانِهِمْ، فَنَهَاهُمْ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَبِيعُوهُ فِي مَكانِهِ حَتَّى يَنْقُلُوه
977. İbn Ömər  deyir ki: (İnsanlar) bazarın üst tərəfində ərzaq mallarını (gözəyarı qiymət qoyub) alır və bu malları aldıqları yerdə də satardılar (Başqa rəvayətdə: Hətta buna görə cəzalanardılar). Peyğəmbər  onları bu malları yükləyib bazara gətirmədikləri müddətdə aldıqları yerdə satmaqlarını qadağan etdi”. (Buxari 2167, Muslim 3919, 1526/34)

ثبوت خيار المجلس للمتبايعين


Alış-Veriş Edənlərin Seçim Etmələrinin Sübutu (İcazəli Olması)


حديث عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: الْمُتَبَايِعَانِ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا بِالْخِيَارِ عَلَى صَاحِبِهِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا إِلاَّ بَيْعَ الْخِيَارِ
978. İbn Ömər  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  buyurdu: “Alıcı və satıcı bir-birindən ayrılmadıqları müddətdə digərinə qarşı ixtiyar sahibidir. Yalnız satışın ixtiyarlı satış olması müstəsnadır”. (Buxari 2111, Muslim 3930, 1531/43)
حديث ابْنِ عُمَرَ، عَنْ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، أَنَّهُ قَالَ: إِذَا تَبَايَعَ الرَّجُلاَنِ فَكُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا، وَكَانَا جَمِيعًا؛ أَوْ يُخَيِّرُ أَحَدُهُمَا الآخَرَ فَتَبَايَعَا عَلَى ذلِكَ فَقَدْ وَجَبَ الْبَيْعُ، وَإِنْ تَفَرَّقَا بَعْدَ أَنْ يَتَبَايَعَا وَلَمْ يَتْرُكْ وَاحِدٌ مِنْهُمَا الْبَيْعَ فَقَدْ وَجَبَ الْبَيْعُ
979. İbn Ömər  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  buyurdu: “İki kişi alış-veriş etdikləri zaman, onlardan hər biri birgə ikən bir-birilərindən aralanmayıncaya kimi seçim qarşısındadırlar. Əgər bunlardan biri digərinə seçim verər və bu seçim verdikdən sonra ticarət etsələr, artıq satış vacib olar. Ticarət etdikdən sonra ayrılarlarsa və onlardan hər hansı biri ticarəti tərk etməzsə, artıq satış vacib olmuşdur”. (Buxari 2112, Muslim 3934, 1531/44)

الصدق في البيع والبيان


Alış-Verişdə Və Bəyanda Doğruluq


حديث حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ رضي الله عنه، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا أَوْ قَالَ: حَتَّى يَتَفَرَّقَا، فَإِنْ صَدَقَا وَبَيَّنَا بُورِكَ لَهُمَا فِي بَيْعِهِمَا، وَإِنْ كَتَمَا وَكَذَبَا مُحِقَتْ بَرَكَةُ بَيْعِهِمَا
980. Həkim İbn Hizam  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  buyurdu: “Alıcı və satıcı bir-birindən ayrılanadək ixtiyar sahibidirlər. Əgər onlar düz danışar və aydınlıq gətirərlərsə, alış-verişləri bərəkətli olar. Əgər (nəyi isə) gizlədər və yalan danışarlarsa, alış-verişlərinin bərəkəti gedər”. (Buxari 2079, 2082, Muslim 3937, 1532/47)

من يخدع في البيع


Alış-Verişdə Aldanan Kimsə


حديث عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَجُلاً ذَكَرَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، أَنَّهُ يُخْدَعُ فِي الْبُيُوعِ، فَقَالَ: إِذَا بَايَعْتَ فَقُلْ لاَ خِلاَبَةَ
981. Abdullah İbn Ömər  rəvayət etmişdir ki, bir nəfər Peyğəmbərin  yanına gəlib alış-veriş etdikdə aldanıldığını ona xəbər verdi. Peyğəmbər: “Alver etdikdə (qarşı tərəfə): “

Lə Xiləbə -

Aldatmaq yoxdur! (Başqa rəvayətdə: “Kişi (pəltək olduğu) üçün:

Lə Xiyəbə -

deyərdi)” de. (Buxari 2117, 2407, 2414, 6964, Muslim 3939, 1533/48)

النهى عن الثمار قبل بدوّ صلاحها بغير شرط القطع


Meyvələri Yetişməmişdən Öncə Dərməyi Şərt Qoşmasa Da Belə Satmaqdan Qadağan Etməsi


حديث عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ نَهى عَنْ بَيْعِ الثِّمَارِ حَتَّى يَبْدُوَ صَلاَحُهَا، نَهى الْبَائِعَ وَالْمُبْتَاعَ
982. İbn Ömər  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  kal meyvələri meyvə yetişənədək onu satmağı qadağan etmişdi. Bundan satıcını da, alıcını da qadağan etmişdir”. (Buxari 2194, Muslim 3941, 1534/49)
حديث جَابِرٍ رضي الله عنه، قَالَ: نَهى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ بَيْعِ الثَّمَرِ حَتَّى يَطِيبَ، وَلاَ يُبَاعُ شَيْءٌ مِنْهُ إِلاَّ بِالدِّينَارِ وَالدِّرْهَمِ إِلاَّ الْعَرَايَا
983. Cabir  demişdir: “Peyğəmbər  meyvə yetişənədək (bəhrə verənə qədər) onu satmağı qadağan etmişdi. Bunu da dinar və dirhəmdən başqa bir şeylə mübadilə etmək olmazdı. Yalnız “Ərayə”dən başqa72”. (Buxari 2189, Muslim 3989, 1536/81)
حديث ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: نَهى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ بَيْعِ النَّخْلِ حَتَّى يَأْكُلَ أَوْ يُؤْكَلَ وَحَتَّى يُوزَنَ قِيلَ لَهُ: وَمَا يُوزَنُ قَالَ رَجُلٌ عِنْدَهُ: حَتَّى يُحْرَزَ
984. İbn Abbas  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  (xurmanın satışı haqda soruşulduğu vaxt) buyurdu: “Xurma ağacının meyvəsini sahibi yeyincə və ya ondan yeyilincə və çəkilincəyə qədər satmağı qadağan etdi”. Mən İbn Abbasdan: “Çəkilincə nə deməkdir?” deyə soruşdum. Yanında olan bir kişi: “Onu gözəyarı ölçməsidir” dedi. (Buxari 2250, Muslim 3953, 1537/55)

تحريم بيع الرطب بالتمر إِلاَّ في العرايا


Əraya Müstəsna Olmaqla Quru Xurma Müqabilində Yaş Xurma Satmağın Haram Olması


حديث زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْخَصَ لِصَاحِبِ الْعَرِيَّةِ أَنْ يَبِيعَهَا بِخَرْصِهَا
985. Zeyd İbn Sabit  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  sahibinə Ərayə satışına rüxsət verdi. Yəni, (ötənilki) quru xurmanı yeni yaş xurma müqabilində almağa rüzsət verildi”. (Buxari 2188, Muslim 3960, 1539/60)
حديث سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، نَهى عَنْ بَيْعِ الثَّمَرِ بِالتَّمْرِ وَرَخَّصَ فِي الْعَرِيَّةِ أَنْ تُبَاعَ بِخَرْصِهَا يَأْكُلُهَا أَهْلُهَا رُطَبًا وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً أُخْرَى إِلاَّ أَنَّهُ رَخَّصَ فِي الْعَرِيَّةِ يَبِيعُهَا أَهْلُهَا بِخَرْصِهَا يَأْكُلُونَهَا رُطَبًا.
986. Səhl İbn Əbi Həsmə  deyir ki, Peyğəmbər  yaş (təzə) xurmanı quru xurma müqabilində satmağı qadağan etdi. Lakin Ərayə satışına rüxsət verdi. Yəni, (ötənilki) quru xurmanı yeni yaş xurma müqabilində almağa rüzsət verildi. Sufyan: “Peyğəmbər  Ərayə sahiblərinin gətirdikləri quru xurma miqdarını təhmin edərək o, qədər yaş (təzə) xurma vermələrinə rüxsət verdi”. (Buxari 2191, Muslim 3968, 1540/67)
حديث رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ وَسَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، نَهى عَنِ الْمُزَابَنَةِ، بَيْعِ الثَّمَرِ بِالتَّمْرِ، إِلاَّ أَصْحَابَ الْعَرَايَا فَإِنَّهُ أَذِنَ لَهُمْ
987. Rafi İbn Xadic  və Səhl İbn Əbi Həsmə  rəvayət edirlər ki, Peyğəmbər  Muzəbənəni qadağan etdi.

Muzəbənə

- yaş xurmanı (ağacda gözəyarı təhmin edərək) quru xurma ilə satmağı və qadağandan yalnız Ərayə sahiblərini mustəsna tutdu. Ərayə sahiblərinə izn verdi”. (Buxari 2383, 2384, Muslim 3972, 1540/70)
حديث أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَخَّصَ فِي بَيْعِ الْعَرَايَا فِي خَمْسَةِ أَوْسُقٍ أَوْ دُونَ خَمْسَةِ أَوْسُقٍ قَالَ نَعَمْ.
988. Əbu Hureyra  rəvayət etmişdir ki, Peyğəmbər  “Əraya” mübadiləsində beş vəsq və ya bundan az miqdarda olan xurmaların dəyişdirilməsinə rüsxət vermişdir. (Buxari 2190, Muslim 3973, 1541/71)
حديث عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، نَهى عَنِ الْمُزَابَنَةِ، وَالْمُزَابَنَةُ بَيْعُ الثَّمَرِ بِالتَّمْرِ كَيْلاً، وَبَيْعُ الزَّبِيبِ بِالْكَرْمِ كَيْلاً
989. Abdullah İbn Ömər  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  müzabənəni qadağan etmişdir.

Muzabənə

– (təzə) xurmaların quru xurmalarla dəyişdirilməsi, habelə kişmişin üzümlə dəyişdirilməsidir. (Buxari 2171, Muslim 3974, 1542/73)
حديث ابْنِ عُمَرَ، قَالَ: نَهى رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ المُزَابَنَةِ أَنْ يَبِيعَ ثَمَرَ حَائِطِهِ إِنْ كَانَ نَخْلاً بِتَمْرٍ كَيْلاً، وَإِنْ كَانَ كَرْمًا أَنْ يَبِيعَهُ بِزَبِيبٍ كَيْلاً، أَوْ كَانَ زَرْعًا أَنْ يَبِيعَهُ بِكَيْلِ طَعَامِ، وَنَهى عَنْ ذَلِكَ كُلِّهِ
990. İbn Ömər  rəvayət edir ki, Peyğəmbər 

Muzabənə

satışını qadağan etdi. Muzəbənə - kişinin baxçası xurmalıqdırsa yaş xurma ilə quru xurmanı gözəyarı ölçərək satmaqdan, əgər baxça üzümlükdürsə yaş üzümünü quru üzüm (kişmiş) müqabilində gözəyarı ölçərək satmaqdan, Əgər əkin sahəsidirsə onun biçilməmiş əkinini gözəyarı ölçərək satılmasını qadağan etdi. Peyğəmbər  bunların hamısını (gözəyarı baxaraq satılmasını) qadağan etdi”. (Buxari 2205, Muslim 3980, 1542/76)

من باع نخلا عليها ثمر


Üzərində Meyvəsi Olan Xurma Ağacını Satan


حديث عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: مَنْ بَاعَ نَخْلاً قَدْ أُبِّرَتْ فَثَمَرُهَا لِلْبَائِعِ إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ
991. Abdullah İbn Ömər  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  buyurdu: “Tozlandırıldıqdan sonra alınan xurma ağacının bəhrəsi (meyvəsi) satana aiddir. Yalnız alan müştərinin şərt qoyması istisnadır”. (Buxari 2204, Muslim 3982, 1543/77)

النهى عن المحاقلة والمزابنة وعن المخابرة وبيع الثمرة قبل بدوّ صلاحها، وعن بيع المعاومة وهو بيع السنين


Muhaqalə, Muzabənə Və Muxabərədən, Meyvəni Yetişməmiş Satmaq Və Bir Neçə İllik Satış Olan Muavəmənin Nəhy Olunması


حديث جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ، نَهى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الْمُخَابَرَةِ وَالْمُحَاقَلَةِ وَعَنِ الْمُزَابَنَةِ وَعَنْ بَيْعِ الثَّمَرِ حَتَّى يَبْدُوَ صَلاَحُهَا، وَأَنْ لاَ تُبَاعَ إِلاَّ بِالدِّينَارِ وَالدِّرْهَمِ إِلاَّ الْعَرَايَا
992. Cabir İbn Abdullah  rəvayət edir ki, Peyğəmbər 

Muxabəra

(torpaqdan çıxan məhsulun üçdə bir, dörd bir hissəsini kirayə vermək və s.) –

Muhaqalə

(Yetişməmiş dənli bitkiləri (hələ sünbüldə ikən) yetişmiş dənli bitkilərə dəyişmək) -

Muzəbənəni

(Təzə xurmaların quru xurmalarla, habelə kişmişin üzümlə dəyişdirilməsi, yəni təzə meyvənin köhnə meyvə ilə dəyişdirilməsi) və meyvə yetişənə qədər ağacın üstündə (kal, yaş) meyvəni satmağı qadağan etdi. (Bu meyvələri də) dinar və dirhəmdən başqa bir şeylə mübadilə etmək olmaz. Yalnız “Ərayə”dən başqa. (Buxari 2381, Muslim 3989, 1536/81)

كراء الأرض


Yeri Kirayə Vermək


حديث جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ، قَالَ: كَانَتْ لِرِجَالٍ مِنَّا فُضُولُ أَرَضِينَ، فَقَالُوا: نُؤَاجِرُهَا بِالثُّلثِ وَالرُّبُعِ وَالنِّصْفِ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا أَو لِيَمْنَحْهَا أَخَاهُ فَإِنْ أَبَى فَلْيُمْسِكْ أَرْضَهُ
993. Cabir İbn Abdullah  rəvayət edir ki, Səhabələr (Peyğəmbərin  zamanında) ərazilərinin məhsulun üçdə biri, dördə biri və ya yarısı müqabilində zirâat ederlerdi. Bundan sonra Peyğəmbər  buyurdu: “Kimin ərazisi varsa onu özü əksin və ya Din qardaşına versin (əkdirsin). Bunu da etməzsə (kirayə verməyib) ərazisini boş saxlasın”. (Buxari 2341, 2632, Muslim 3999, 1536/89)
حديث أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا أَو لِيَمْنَحْهَا أَخَاهُ فَإِنْ أَبَى فَلْيُمْسِكْ أَرْضَهُ
994. Əbu Hureyrə  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  buyurdu: “Kimin ərazisi varsa onu özü əksin və ya Din qardaşına versin (əkdirsin). Bunu da etməzsə (kirayə verməyib) ərazisini boş saxlasın”. (Buxari 2340, Muslim 4013, 1544/102)
حديث أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رضي الله عنه، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، نَهى عَنِ الْمُزَابَنةِ وَالْمُحَاقَلَةِ؛ وَالْمُزَابَنَةُ اشْتِرَاءُ الثَّمَرِ بِالتَّمْرِ فِي رُءُوسِ النَّخْلِ وَالْمُحَاقَلَةُ كِرَاءُ الأَرْضِ
995. Əbu Səid əl-Xudri  rəvayət edir ki, Peyğəmbər 

Muzəbənə

-

Muhaqaləni

qadağan etdi. Muzəbənə xurmanın üzərində meyvəsini almaq, Muhaqalə - yeri kirayə verməkdir”. (Buxari 2186, Muslim 4016, 1546/105)
حديث ابْنِ عُمَرَ وَرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، كَانَ يُكْرِي مَزَارِعَهُ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وعُثْمَانَ وَصَدْرًا مِنْ إِمَارَةِ مُعَاوِيَةَ، ثُمَّ حُدِّثَ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهى عَنْ كِرَاءِ الْمَزَارِعِ؛ فَذَهَبَ ابْنُ عُمَرَ إِلَى رَافِعٍ فَذَهَبْتُ مَعَهُ، فَسَأَلَهُ؛ فَقَالَ: نَهى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ كِرَاءِ الْمَزَارِعِ، فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ: قَدْ عَلِمْتَ أَنَّا كُنَّا نُكْرِي مَزَارِعَنَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَا عَلَى الأَرْبِعَاءِ وَبِشَيْءٍ مِنَ التِّبْنِ
996. İbn Ömər  öz əkin sahələrini Peyğəmbərin , Əbu Bəkrin, Ömərin, Osmanın dövründə və Müaviyənin xilafətinin əvvəlki illərində kirayə verərdi. Sonra ona xəbər verdilər ki, Rafi İbn Xədic  Peyğəmbərin  əkin sahələrini kirayə verməyi qadağan etdiyini rəvayət edir. Onda ibn Ömər Rafinin yanına gedib (bu haqda) ondan soruşdu. Rafi: “Peyğəmbər  əkin sahələrini kirayə verməyi qadağan etmişdir” dedi. İbn Ömər: “Sən bilirsən ki, biz Peyğəmbərin  zamanında əkin sahələrimizi çay kənarında bitən bitkilərin və müəyyən miqdar saman müqabilində kirayə verərdik.” (Buxari 2343-2344, Muslim 4020, 1547/109)

كراء الأرض بالطعام


Yeri, Yemək (Buğda, Arpa) Müqabilində Kirayə Vermək


حديث ظُهَيْرِ بْنِ رَافِعٍ، قَالَ: لَقَدْ نَهَانَا رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَمْرٍ كَانَ بِنَا رَافِقًا (قَالَ رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ رَاوِي هذَا الْحَدِيثِ) قُلْتُ: مَا قَالَ رسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَهُوَ حَقٌّ قَالَ: دَعَانِي رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: مَا تَصْنَعُونَ بِمَحَاقِلِكُمْ قُلْتُ: نُؤَاجِرُهَا عَلَى الرُّبُعِ وَعَلَى الأَوْسُقِ مِنَ التَّمْرِ وَالشَّعِيرِ قَالَ: لاَ تَفْعَلُوا، ازْرَعُوهَا أَوْ أَزْرِعُوهَاَ أَوْ أَمْسِكُوهَا قَالَ رَافِعٌ، قُلْتُ: سَمْعًا وَطَاعَةً
997. Rafi İbn Xədic  əmisi Zuheyr İbn Rafidən  rəvayət edib demişdir: “Peyğəmbər  bizim üçün asan olan bir şeyi bizə qadağan etmişdir.” Mən dedim: “Peyğəmbər  nə demişdirsə, hamısı doğrudur.”(Zuheyr davam edib) dedi: “(Bir dəfə) Peyğəmbər  məni çağırıb soruşdu: “Əkin sahələrinizdə nə işlər görürsünüz?” Dedim: “Biz o sahələri, (oradan götürüləcək məhsulun) dörddə biri, yaxud bir neçə vəsq xurma ya da arpa müqabilində kirayə veririk.” O buyurdu: “Belə etməyin! Ya özünüz bu sahələrdə əkin, ya onu (havayı olaraq) başqalarına verin, ya da orada heç nə əkməyin!”. (Rafi İbn Xədic) dedi: “Eşidirəm və itaət edirəm!” (Buxari 2339, Muslim 4031, 1548/114)

الأرض تمنح


Mənihə (Əvəzsiz Kirayə Vermək) Olaraq Verilən Yer


قَالَ عَمْرٌو قُلْتُ لِطَاوُسٍ لَوْ تَرَكْتَ الْمُخَابَرَةَ فَإِنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْهُ قَالَ أَيْ عَمْرُو إِنِّي أُعْطِيهِمْ وَأُغْنِيهِمْ وَإِنَّ أَعْلَمَهُمْ ، أَخْبَرَنِي ، يَعْنِي ابْنَ عَبَّاسٍ ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَنْهَ عَنْهُ وَلَكِنْ قَالَ : أَنْ يَمْنَحَ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَأْخُذَ عَلَيْهِ خَرْجًا مَعْلُومًا.
998. Amr demişdir: “(Bir dəfə) mən Tavusa dedim: “Muxabərəni”73 tərk etsən yaxşı olar. Çünki camaat Peyğəmbərin  bunu qadağan etdiyini söyləyir”. Tavus: “Ey Amr, mən onlara (kirayəyə əkin sahəsi) verir və onları ehtiyacdan qurtarıram. Onların ən ağıllısı – İbn Abbas – mənə xəbər vermişdir ki, Peyğəmbər  bunu qadağan etməmişdir. Fəqət o buyurmuşdur: “Birinizin, (əkin sahəsini) öz qardaşına havayı verməsi, onun üçün (həmin torpağı müəyyən muzd) müqabilində kirayə verməsindən daha xeyirlidir.” (Buxari 2330, 2342, Muslim 4040, 1550/121)








كتاب المساقاة



Su İlə Təmin Etmək Kitabı








المساقاة والمعاملة بجزء من الثمر والزرع


Meyvə Və Əkinin Bir Qismi Müqabilində Əl-Musaqat (Bağ-Bağçaya Onda Bitən Məhsulun Bir Qismi Müqabilində Baxmaq) Və Torpaqla Meyvə Və Əkin Məhsulunun Bir Qismi Müqabilində Müamələ Etmək


حديث ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَلَ خَيْبَرَ بِشَطْرِ مَا يَخْرُجُ مِنْهَا مِنْ ثَمَرٍ أَوْ زَرْعٍ، فَكَانَ يُعْطِي أَزْوَاجَهُ مِائَةَ وَسْقٍ: ثَمَانُونَ وَ سْقَ تَمْرٍ، وَعِشْرُونَ وَ سْقَ شَعِيرٍ؛ فَقَسَمَ عُمَرُ خَيْبَرَ فَخَيَّرَ أَزْوَاجَ النَبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُقْطِعَ لَهُنَّ مِنَ الْمَاءِ وَالأَرْضِ أَوْ يُمْضِيَ لَهُنَّ، فَمِنْهُنَّ مَنِ اخْتَارَ الأَرْضَ وَمِنْهُنَّ مَنِ اخْتَارَ الْوَسْقَ، وَكَانَتْ عَائِشَةُ اخْتَارَتِ الأَرْضَ
999. Abdullah İbn Ömər  demişdir: “Peyğəmbər  Xeybər (yəhudilərinə) əkin sahələrindən götürdükləri məhsulun yarısını vermək şərtilə o torpaqları onlara icarəyə verdi. Peyğəmbər  zövcələrinə yüz vəsq – səksən vəsq xurma və iyirmi vəsq arpa verərdi. Sonralar Ömər Xeybəri (müsəlmanlar arasında) bölüşdürdü və Peyğəmbərin  zövcələrinə seçim verdi ki, istər (paylarına) düşən suları və torpaq sahələrini götürsünlər, istərsə də (əvvəlki kimi) onlara məhsuldan pay ayrılsın. Bəziləri torpağı, bəziləri də məhsulu seçdilər, Aişə isə torpağı seçdi.” (Buxari 2328, Muslim 4045, 1551/2)
حديث ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رضي الله عنه، أَجْلَى الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى مِنْ أَرْضِ الْحِجَازِ وَكَانَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا ظَهَرَ عَلَى خَيْبَرَ أَرَادَ إِخْرَاجَ الْيَهُودِ مِنْهَا، وَكَانَتِ الأَرْضُ حِينَ ظَهَرَ عَلَيْهَا للهِ وَلِرَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلِلْمُسْلِمِينَ، وَأَرَادَ إِخْرَاجَ الْيَهُودِ مِنْهَا، فَسَأَلَتِ الْيَهُودُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيُقِرَّهُمْ بِهَا أَنْ يَكْفُوا عَمَلَهَا وَلَهمْ نِصْفُ الثَّمَرِ،فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: نُقِرُّكُمْ بِهَا عَلَى ذَلِكَ مَا شِئْنَا فَقَرُّوا بِهَا حَتَّى أَجْلاَهُمْ عُمَرُ إِلَى تَيْمَاءَ وَأَرِيحَاءَ
1000. İbn Ömər  demişdir: “Ömər İbn Xəttab  yəhudi və xristianları Hicaz torpağından qovub çıxarmışdır. Peyğəmbər  Xeybər fəth edildiyi zaman yəhudiləri oradan çıxarmaq istəmişdi. Xeybər fəth edildikdən sonra o torpaqlar Allaha, Onun elçisinə  və müsəlmanlara məxsus olmuşdu. Peyğəmbər  yəhudiləri oradan çıxarmaq istədikdə onlar Peyğəmbərdən  xahiş etdilər ki, onlara həmin torpaqlarda işləyib götürdükləri məhsulun yarısını müsəlmanlara vermək şərtilə orada qalmağa izn versin. Onda Peyğəmbər  onlara dedi: “(Bu şərtlərlə siz) bizim istədiyimiz qədər orada qala bilərsiniz.” Beləliklə, Ömər  onları Teymaya və Əriyhaya74 qovanadək onlar orada qaldılar.” (Buxari 2338, Muslim 4049, 1551/6)

فضل الغرس والزرع


Ağac Əkməyin Və Əkin Əkməyin Fəziləti


حديث أَنَسٍ رضي الله عنه، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَغْرِسُ غَرْسًا أَوْ يَزْرَعُ زَرْعًا فَيَأْكُلُ مِنْهُ طَيْرٌ أَوْ إِنْسَانٌ أَوْ بَهِيمَةٌ إِلاَّ كَانَ لَهُ بِهِ صَدَقَةٌ
1001. Ənəs  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  buyurdu: “Hansı bir müsəlman ağac basdırarsa və ya (taxıl və s.) əkərsə, sonra da quşlar, insanlar və heyvanlar onun (məhsulundan) yeyərsə, bu, mütləq ona sədəqə sayılar.” (Buxari 2320, Muslim 4055, 1553/12)

وضع الجوائح


Tələfat Üz Verərsə Hesabda Düşmək


حديث أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رضي الله عنه، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، نَهى عَنْ بَيْعِ الثِّمَارِ حَتَّى تُزْهِيَ، فَقِيلَ لَهُ: وَمَا تُزْهِيَ قَالَ: حَتَّى تَحْمَرَّ؛ فَقَالَ: أَرأَيْتَ إِذَا مَنَعَ اللهُ الثَّمَرَةَ بِمَ يَأْخُذُ أَحَدُكُمْ مَالَ أَخِيهِ
1002. Ənəs  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  xurmalar yetişənədək onları satmağı qadağan etdi. (Bir nəfər) ondan: “Yetişənədək nədir?” deyə soruşdu. O: “(Yəni) qızaranadək” deyə buyurdu. Sonra (buna əlavə edib) dedi: “De görüm, əgər (ağac) Allahın istəyi ilə bar verməsə, siz nəyin əsasında qardaşınızın malını alacaqsınız?!”. (Buxari 2198, Muslim 4060, 1555/15)

استحباب الوضع من الدين


Borcun Bir Qismini Hesabdan Keçirməyin Müstəhəb Olması


حديث عَائِشَةَ، قَالَتْ: سَمِعَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَوْتَ خُصُومٍ بِالْبَابِ عَالِيَةٍ أَصْوَاتُهُمَا، وَإِذَا أَحَدُهُمَا يَسْتَوْضِعُ الآخَرَ وَيَسْتَرْفِقُهُ فِي شيْءٍ، وَهُوَ يَقُولُ: وَاللهِ لاَ أَفْعَلُ فَخَرَجَ عَلَيْهِمَا رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ: أَيْنَ الْمُتَأَلِّي عَلَى اللهِ لاَ يَفْعَلُ الْمَعْرُوفَ فَقَالَ: أَنَا يَا رَسُولَ اللهِ وَلَهُ أَيُّ ذَلِكَ أَحَبَّ
1003. Aişə  demişdir: “(Bir dəfə) Peyğəmbər  qapının önündə səslərini qaldıraraq mübahisə edən iki nəfərin səsini eşitdi. Onlardan biri digərindən borcun bir hissəsindən vaz keçərək yaxşılıq etməyi tələb edir, o birisi isə: “Vallahi ki, bunu edən deyiləm” deyirdi. Peyğəmbər  onların qarşısına çıxıb dedi: “Kimdir o yaxşılıq etməyəcəyinə dair Allaha and içən?” (And içən adam) dedi: “Mənəm, ya Rəsulullah. (Sən ki bu işə qol qoydun,) qoy o istədiyi kimi olsun!” (Buxari 2705, Muslim 4066, 1557/19)
حديث كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ تَقَاضَى ابْنَ أَبِي حَدْرَدٍ دَيْنًا كَانَ لَهُ عَلَيْهِ فِي الْمَسْجِدِ، فَارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا حَتَّى سَمِعَهَا رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي بَيْتِهِ، فَخَرَجَ إِلَيْهِمَا حَتَّى كَشَفَ سِجْفَ حُجْرَتِهِ، فَنَادَى يَا كَعْبُ قَالَ: لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللهِ قَالَ: ضَعْ مِنْ دَيْنِكَ هذَا وَأَوْمَأَ إِلَيْهِ، أَيِ الشَّطْرَ، قَالَ: لَقَدْ فَعَلْتُ يَا رَسُولَ اللهِ قَالَ: قُمْ فَاقْضِهِ
1004. Kəb İbn Malik  rəvayət edir ki, (bir dəfə) məsciddə o, İbn Əbu Hədrəddən ona verdiyi borcu qaytarmağı tələb etdi və onlar səslərini qaldırmağa başladılar. Nəhayət, Peyğəmbər  evində ikən onların səsini eşidib bayıra çıxdı və otağının pərdəsini açıb uca səslə: “Ey Kəb!” deyə çağırdı. (Kəb): “Əmrinə müntəzirəm, ya Rəsulallah!” deyə cavab verdi. Peyğəmbər  əli ilə işarə edib dedi: “Ala­cağından bu qədərini (yəni yarısını) bağışla”. Kəb: “Bağışladım, ya Rəsulallah!” Onda Peyğəmbər  (İbn Əbu Hədrədə): “Qalx, borcunu ödə!” deyə əmr etdi. (Buxari 457, Muslim 4067, 1558/20)

من أدرك ما باعه عند المشتري وقد أفلس فله الرجوع فيه


Satdığı Malı İflas Edən Müştərinin Əlində (Gördüyü) Zaman Onu Geri Ala Bilər


حديث أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ (أَوْ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ) : مَنْ أَدْرَكَ مَالَهُ بِعَيْنِهِ عِنْدَ رَجُلٍ أَوْ إِنْسَانٍ قَدْ أَفْلَسَ فَهُوَ أَحَقُّ بِهِ مِنْ غَيْرِهِ
1005. Əbu Hureyrə  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  buyurdu: “Hər kim satmış olduğu malını, iflasa uğramış kimsənin və ya insanın yanında görərsə o, kimsə o mala sahib olmağa başqalarından daha haqlıdır”. (Buxari 2402, Muslim 4070, 1559/22)

فضل إنظار المعسر


Fəqirə Möhlət Verməyin Müstəhəb Olması


حديث حُذَيْفَةَ رضي الله عنه، قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: تَلَقَّتِ الْمَلاَئِكَةُ رُوحَ رَجُلٍ مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ، قَالُوا أَعَمِلْتَ مِنَ الْخَيْرِ شَيْئًا، قَالَ: كُنْتُ آمُرُ فِتْيَانِي أَنْ يُنْظِرُوا وَيَتَجَاوَزُوا عَنِ الْمُوسِرِ، قَالَ: قَالَ فَتَجَاوَزُوا عَنْهُ
1006. Huzeyfə  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  buyurdu: “Mələklər sizdən əvvəl yaşamış insanlardan birinin canını aldıqda (ondan) soruşdular: “Heç xeyirxah bir iş görmüsənmi?” O dedi: “Mən həmişə öz xidmətçilərimə (borcunu qaytarmağa) imkanı olan adama belə möhlət verməyi və ona güzəştə getməyi əmr edərdim.” Allah da onu bağışladı. (Buxari 2077, Muslim 4076, 1560/26)
حديث أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: كَانَ تَاجِرٌ يُدَايِنُ النَّاسَ، فَإِذَا رَأَى مُعْسِرًا قَالَ لِفِتْيانِهِ تَجَاوَزُوا عَنْهُ، لَعَلَّ اللهَ أَنْ يَتَجَاوَزَ عَنَّا، فَتَجَاوَزَ اللهُ عَنْهُ
1007. Əbu Hureyra  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  buyurdu: “Bir tacir vardı, insanlara borc verərdi. Borclunu fəqir gördüyü zaman xidmətçilərinə xitabən: “Borcluya möhlət verməyi və ona güzəştə getməyi əmr edərdim, umulur ki, Allah da bizlərə rəhm edər. Bu əməlinə görə Allah da o, taciri əff etdi”. (Buxari 2078, Muslim 4081, 1562/31)

تحريم مطل الغنيّ وصحة الحوالة واستحباب قبولها إِذا أحيل على ملىّ



?


-------evropejskaya-2.html

-------gk-canpoint-cn.html

-------hli-snn-vl-cmaat-4.html

-------mddessir-sresi-53.html

-------microsoft-word-14.html