©2018 Учебные документы
Рады что Вы стали частью нашего образовательного сообщества.

مواقيت الحج والْعمرة - اللؤلؤ والمرجان فيما اتفق عليه الشيخان المؤلف : محمد فؤاد بن عبد الباقي بن صالح بن محمد Əl-Lulu Vəl Mərcan


مواقيت الحج والْعمرة


Həcc Və Umrənin Miqatları (Ehrama Girmə Yeri Və Zamanı)


حديث ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: وَقَّتَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ َلاهْلِ الْمَدِينَةِ ذَا الْحُلَيْفَةِ، وَلأهْلِ الشَّامِ الْجُحْفَةَ، وَلأَهْلِ نَجْدٍ قَرْنَ الْمَنَازِلِ، وَلأَهْلِ الْيَمَنِ يَلَمْلَمَ، فَهُنَّ لَهُنَّ وَلِمَنْ أَتَى عَلَيْهِنَّ مِنْ غَيْرٍ أَهْلِهِنَّ لِمَنْ كَانَ يُريدُ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ، فَمَنْ كَانَ دُونَهُنَّ فَمُهَلُّهُ مِنْ أَهْلِهِ، وَكَذَاكَ، حَتَّى أَهْلُ مَكَّةَ يُهِلُّونَ مِنْهَا
734. İbn Abbas  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  Mədinə əhalisi üçün Zul Huleyfəni, Şam əhalisi üçün Cuhfəni, Nəcd əhaisi üçün Qarni Mənəzil, əmən əhalisi üçün Yələmləmi (ehrama girmək) üçün miqat təyin etdi. Bu yerlər adları söylənilən məmləkətlərin əhalisi və başqa məmləkətlərdən olub həcc və ümrə etmək istəyən, yollarını bu miqatlara salan kimsələrin miqatıdır. Bu miqatlardan başqa tərəfdən (gələnlər) üçün olduqları məkandır. Məkkə əhalisi üçün Məkkədən ehrama girərlər”. (Buxari 1526, Muslim 2860, 1181/11)
حديث عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: يُهِلُّ أَهْلُ الْمَدينَةِ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ، وَأَهْلُ الشَّامِ مِنَ الْجُحْفَةِ، وَأَهْلُ نَجْدٍ مِنْ قَرْنٍ قَالَ عَبْدُ اللهِ: وَبَلَغَنِي أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: وَيُهِلُّ أَهْلُ الْيَمَنِ مِنْ يَلَمْلَمَ
735. Abdullah İbn Ömər  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  buyurdu: “Mədinə əhalisi Zul Huleyfədən, Şam əhalisi Cuhfədən, Nəcd əhalisi Qarnidən ehram (və təlbiyyə) edərlər”. İbn Ömər: “Yəmən əhalisi Yələmləmədən ehram və (təlbiyyə) edərlər”. (Buxari 1525, Muslim 2862, 1182/13)

التلبية وصفتها ووقتها


Təlbiyyənin Sifəti Və Vaxtı


حديث عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ تَلْبِيَةَ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: لَبَّيْكَ اللهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ
736. Abdullah İbn Ömər  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  belə təlbiyə gətirərdi:

“Ləbbeykəllahummə Ləbbeyk, Ləb­beykə Lə Şərikə Ləkə Ləbbeyk, Innəl-Həmdə Vən-Ni'mətə, Ləkə Vəl-Mulk, Lə Şərikə Lək! -

Hüzurundayam, Allahım hüzurundayam! Hüzurundayam, Sənin şərikin yoxdur, hüzurundayam! Həmd Sənədir, nemət və mülk Sənə məx­susdur. Sənin şərikin yoxdur!

(Buxari 1549, Muslim 2868, 1184/19)

أمر أهل المدينة بالإحرام من عند مسجد ذي الحليفة


Mədinəlilər Üçün Zul Huleyfə Məscidi Yanında Ehrama Girmələrinin Əmr Edilməsi


حديث ابْنِ عُمَرَ، قَالَ: مَا أَهَلَّ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلاَّ مِنْ عِنْدِ الْمَسْجِدِ، يَعْنِي مَسْجِدَ ذِي الْحُلَيْفَةِ
737. İbn Ömər  demişdir: “Peyğəmbər  ancaq Zul Huleyfə məscidindən ehrama girərdi.” (Buxari 1541, Muslim 2873, 1186/23)

الإهلال من حيث تنبعث الراحلة


Təlbiyyəyə Heyvanın Qalxdığı Yerdən Başlamağın Lazımlığı


حديث عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ جُرَيْجٍ، أَنَّهُ قَالَ لِعَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ: يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمنِ رَأَيْتُكَ تَصْنَعُ أَرْبَعًا، لَمْ أَرَ أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِكَ يَصْنَعُهَا قَالَ: وَمَا هِيَ يَا ابْنَ جُرَيْجٍ قَالَ: رَأَيْتُكَ لاَ تَمَسُّ مِنَ الأَرْكَانِ إِلاَّ الْيَمَانِيَيْنِ، وَرَأَيْتُكَ تَلْبَسُ النِّعَالَ السِّبْتِيَّةَ، وَرَأَيْتُكَ تَصْبُغُ بِالصُّفْرَةِ، وَرَأَيْتُكَ إِذَا كُنْتَ بِمَكَّةَ أَهَلَّ النَّاسُ إِذَا رَأَوُا الْهِلاَلَ، وَلَمْ تُهِلَّ أَنْتَ حَتَّى كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَة قَالَ عَبْدُ اللهِ: أَمَّا الأَرْكَانُ، فَإِنِّي لَمْ أَرَ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمَسُّ إِلاَّ الْيَمَانِيَيْنِ، وَأَمَّا النِّعَالُ السِّبْتِيَّةُ، فَإِنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَلْبَسُ النَّعْلَ الَّتي لَيْسَ فِيهَا شَعَرٌ، وَيَتَوَضَّأُ فِيهَا، فَأَنا أُحِبُّ أَنْ أَلْبَسَهَا وَأَمَّا الصُّفْرَةُ، فَإِنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْبُغُ بِهَا، فَأَنَا أُحِبُّ أُنْ أَصْبُغَ بِهَا وَأَمَّا الإِهْلاَلُ، فَإِنِّي لَمْ أَرَ رسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُهِلُّ حَتَّى تَنْبَعِثَ بِهِ رَاحِلَتُهُ
738. Bir nəfər Abdullah İbn Ömərə  belə dedi: “Mən gördüm ki, sən Kəbənin yalnız iki yəmən küncünə (qara daşa və ondan solda yerləşən küncə) toxunursan. Həmçinin, gördüm ki, sən aşılanmış dəridən tikilmiş səndəl geyirsən. Habelə, gördüm ki, sən (libasını) sarı rəngə boyayırsan. Həm də gördüm ki, sən Məkkədə olduqda camaat təzə ayın (zülhiccə ayının) doğduğunu gördükdə təlbiyə deməyə başlayır, sən isə tərviyə günü (Zil Hiccənin 8) girmədikcə təlbiyə demirsən”. İbn Ömər: “Mən Peyğəmbərin  qara daş və yəmən küncündən başqa (Kəbənin digər künclərinə) toxunduğunu görmədim. Aşılanmış dəridən tikilmiş səndələ gəlincə, mən Peyğəmbərin , (aşılandıqdan sonra) üzərində tük qalmamış dəridən tikilmiş səndəl geydiyini və onları ayağından çıxartmadan dəstəmaz aldığını gördüm. Elə buna görə mən də səndəl geyməyi xoşlayıram. Sarı rəngə gəlincə, mən Peyğəmbərin  (libasını) sarı rəngə boyadığını gördüm. Elə buna görə mən də bu boyadan istifadə etməyi xoşlayıram. Təlbiyəyə gəldikdə isə, mən Peyğəmbərin  dəvəsi ayağa qalxıb hərəkət etməyincə təlbiyə dediyini görmədim.” (Buxari 166, 5851, Muslim 2875)

الطيب للمحرم عند الإحرام


Ehramlının Ehrama Girərkən Ətirlənməsi


حديث عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَتْ: كنْتُ أُطَيِّبُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لإِحْرَامِهِ حِينَ يُحْرِمُ، وَلِحِلِّهِ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بِالْبَيْتِ
739. Peyğəmbərin zövcəsi Aişə  demişdir: “Peyğəmbər  ehrama girməyə hazırlaşarkən, habelə ehramdan çıxarkən təvaf etməmişdən qabaq mən ona ətir vurardım.” (Buxari 1539, Muslim 2883, 1189/33)
حديث عَائِشَةَ، قَالَتْ: كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الطِّيبِ فِي مَفْرِقِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ
740. Aişə  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  ehramda ikən, onun saç ayrımındakı ətrin parıltısı indiyə qədər gözlərimin önündədir. (Buxari 271, Muslim 2889, 1190/39)
حديث عَائِشَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْتَشِرِ، قَالَ: سَأَلْتُ عَائِشَةَ فَذَكَرْتُ لَهَا قَوْلَ ابْنِ عُمَرَ: مَا أُحِبُّ أَنْ أُصْبِحَ مُحْرِمًا أَنْضَخُ طِيبًا فَقَالَتْ عَائِشَةُ: أَنَا طَيَّبْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، ثُمَّ طَافَ فِي نِسَائِهِ، ثُمَّ أَصْبَحَ مُحْرِمًا
741. Muhəmməd İbn Muntəşir deyir ki, Aişədən soruşdum, o da mənə İbn Ömərin  sözünü zikr etdi: “Qoxu (ətir) sürtərək ehramlı olmağı sevmirəm” dedi. Aişə: “Mən Rəsulullaha  gözəl qoxu sütrdüm, sonra o qadınlarını dolaşdı. Sonra da üzərində qoxu izi olarkən ehramlı oldu” dedi. (Buxari 270, Muslim 2900, 2901, 1192/49)

تحريم الصيد للمحرم


Ehramlıya Ov Etməyin Haram Olması


حديث الصَّعْبِ بْنِ جَثَّامَةَ اللَّيْثِيِّ، أَنَّهُ أَهْدَى لِرَسُولِ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، حِمَارًا وَحْشِيًّا، وَهُوَ بِالأَبْوَاءِ، أَوْ بِوَدَّانَ، فَرَدَّهُ عَلَيْهِ فَلَمَّا رَأَى مَا فِي وَجْهِهِ، قَالَ: إِنَّا لَمْ نَرُدَّهُ إِلاَّ أَنَّا حُرُمٌ
742. Abdullah İbn Abbas  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  Əbvada (və ya Vəddanda)50 olarkən Sab ibn Cəssamə əl-Leysi ona vəhşi bir eşşək hədiyyə elədi. Peyğəmbər  bu (hədiyyəni) onun özünə qaytardı. Peyğəmbər  onun üzündə kədər hissi olduğunu görəndə dedi: “Biz onu sənə ancaq ehramda olduğumuza görə qaytardıq.” (Buxari 1825, Muslim 2902, 1193/50)
حديث أَبِي قَتَادَةَ رضي الله عنه، قَالَ: كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْقَاحَةِ، وَمِنَّا الْمُحْرِمُ وَمِنَّا غَيْرُ الْمُحْرِمِ، فَرَأَيْتُ أَصْحَابِي يَتَرَاءَوْنَ شَيْئًا، فَنَظَرْتُ فَإِذَا حِمَارُ وَحْشٍ، يَعْنِي؛ فَوَقَعَ سَوْطُهُ، فَقَالُوا لاَ نُعِينُكَ عَلَيْهِ بِشَيْءٍ إِنَّا مُحْرِمُونَ، فَتَنَاوَلْتُهُ فَأَخَذْتُهُ، ثُمَّ أَتَيْتُ الْحِمَارَ مِنْ وَرَاءِ أَكَمَةٍ فَعَقَرْتُهُ، فَأَتَيْتُ بِهِ أَصْحَابِي، فَقَالَ بَعْضُهُمْ: كُلُوا وَقَالَ بَعْضُهُمْ: لاَ تَأْكُلُوا فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَهُوَ أَمَامَنَا فَسَأَلْتُهُ، فَقَالَ: كُلُوهُ، حَلاَلٌ
743. Əbu Qatadə  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  ilə birlikdə Qahə adlanan yerdə idik. Bizlərdən kimi ehramlı, kimi də ehramsız idi. Yoldaşlarımı gördüm. Onlar bir-birilərinə nə isə göstərirdilər. Mən də baxdım. Vəhşi çöl eşşəyini gördüm. Əbu Qatadənin qamçısı düşdü. Orada olanlar: Ov etmək üçün bizlər sənə köməklik göstərə bilməyəcəyik. Çünki ehramlıyıq” dedilər. Bu sözdən sonra qamçını götürdüm. Daş təpənin arxasından yaxınlaşıb çöl eşşəyini vurub öldürdüm. Onu yoldaşlarıma gətirdim. Bəziləri: “Yeyin” dedilər, Bəziləri də: “Yeməyin” dedilər. Bundan sonra mən Peyğəmbərin  yanına gəldim, önümüzdə oturmuşdu. (Ehramlı ikən bunu yeməyimiz caizdirmi) deyə soruşdum. Peyğəmbər: “Yeyin, halaldır” deyə buyurdu. (Buxari 1823, Muslim 2908, 1196/56)
حديث أَبِي قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، قَالَ: انْطَلَقَ أَبِي، عَامَ الحُدَيْبِيَةِ، فَأَحْرَمَ أَصْحَابُهُ وَلَمْ يُحْرِمْ وَحُدِّثَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، أَنَّ عَدُوًّا يَغْزُوهُ، فَانْطَلَقَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؛ فَبَيْنَمَا أَنَا مَعَ أَصْحَابِهِ، تَضَحَّكَ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ، فَنَظَرْتُ فَإِذَا أَنَا بِحِمَارِ وَحْشٍ فَحَمَلْتُ عَلَيْهِ فَطَعَنْتُهُ فَأَثْبَتُّهُ، وَاسْتَعَنْتُ بِهِمْ، فَأَبَوْا أَنْ يُعِينُوني، فَأَكَلْنَا مِنْ لَحْمِهِ، وَخَشِينَا أَنْ نُقْتَطَعَ، فَطَلَبْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْفَعُ فَرَسِي شَأْوًا وَأَسِيرُ شَأْوًا، فَلَقِيت رَجُلاً مِنْ بَنِي غِفَارٍ فِي جَوْفِ اللَّيْلِ؛ قُلْتُ: أَيْنَ تَرَكْتَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: تَرَكْتُهُ بِتَعْهنَ، وَهُوَ قَايِلٌ السُّقْيَا فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ أَهْلَكَ يَقْرَءُونَ عَلَيْكَ السَّلاَمَ وَرَحْمَةَ اللهِ، إِنَّهُمْ قَدْ خَشُوا أَنْ يُقْتَطَعُوا دُونَكَ فَانْتَظِرْهُمْ قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللهِ أَصَبْتُ حِمَارَ وَحْشٍ وَعِنْدِي مِنْهُ فَاضِلَةٌ، فَقَالَ لِلْقَوْمِ: كُلُوا وَهُمْ مُحْرِمُونَ
744. Əbu Qətadə  demişdir: “Hudeybiyə ilində biz Peyğəmbərlə  birlikdə (Məkkəyə) yola düşdük. Bu əsnada əshabələr ihrama girdi, mən isə ihrama girmədim. Bizə düşmənin Ğeyqədə (su quyusu) olduğunu xəbər verdilər və biz onlara tərəf yollandıq. (Yolda) mənim dostlarım vəhşi eşşək görüb gülüşdülər. Mən onu gördükdə atımı ona tərəf sürdüm və ona bir zərbə endirib onu tutdum. Mən dostlarımı köməyə çağırdım, lakin onlar mənə kömək etməkdən boyun qaçırdılar. Biz onun ətini (bişirib) yedikdən sonra mən Peyğəmbərə  çatmaq üçün (atımı tez sürüb) getdim. Biz camaatdan ayrı düşəcəyimizdən ehtiyat edirdik. Mən atımı hərdən dördnala çapır, hərdən də asta sürürdüm. Gecənin bir aləmində Bəni Ğifar qəbiləsindən olan bir nəfərə rast gəldim və (ondan): “Peyğəmbəri  harada qoyub gəlmisən?” deyə soruşdum. O dedi: “Mən Təhində (su quyusu) ondan ayrıldım; o, günorta dincəlmək üçün Suqyada (Məkkə ilə Mədinə arası kəndin adı) dayanmışdı. Mən onun arxasınca gedib ona çatdım və dedim: “Ya Rəsulullah, əshabələrin sənə salam söyləyir və Allahdan sənin üçün mərhəmət diləyirlər. Onlar düşmənlə (qarşılaşıb) səndən ayrı düşəcəklərindən ehtiyat edirlər. Onları da gözlə.” (Peyğəmbər  onları) gözlədi. Mən: “Ya Rəsulullah, biz vəhşi eşşək ovlamışıq və onun ətindən bizdə bir qədər qalıb” dedim. Əshabələr ihramda ikən Peyğəmbər  onlara: “Yeyin!” deyə buyurdu.” (Buxari 1821, Muslim 2911, 1196/59)
حديث أَبِي قَتَادَةَ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ حَاجًّا، فَخَرَجُوا مَعَهُ، فَصَرَفَ طَائِفَةً مِنْهُمْ، فِيهِمْ أَبُو قَتَادَةَ؛ فَقَالَ: خُذُوا سَاحِلَ الْبَحْرِ حَتَّى نَلْتَقِيَ فَأَخَذُوا سَاحِلَ الْبَحْرِ، فَلَمَّا انْصَرَفُوا أَحْرَمُوا كُلُّهُمْ، إِلاَّ أَبُو قَتَادَةَ لَمْ يُحْرِمْ؛ فَبَيْنَمَا هُمْ يَسِيرُونَ إِذْ رَأَوْا حُمُرَ وَحْشٍ، فَحَمَلَ أَبُو قَتَادَةَ عَلَى الْحُمُرِ فَعَقَرَ مِنْهَا أَتَانًا، فَنَزَلُوا فأَكَلُوا مِنْ لَحْمِهَا، وَقَالُوا: أَنَأْكُلُ لَحْمَ صَيْدٍ وَنَحْنُ مُحْرِمُونَ فَحَمَلْنَا مَا بَقِيَ مِنْ لَحْمِ الأَتَانِ، فَلَمَّا أَتَوْا رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالُوا: يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّا كُنَّا أَحْرَمْنَا، وَقَدْ كَانَ أبُو قَتَادَةَ لَمْ يُحْرِمْ، فَرَأَيْنَا حُمُرَ وَحْشٍ، فَحَمَلَ عَلَيْهَا أَبُو قَتَادَةَ، فَعَقَرَ مِنْهَا أَتَانًا، فَنَزَلْنَا فَأَكَلْنَا مِنْ لَحْمِهَا، ثُمَّ قُلْنَا: أَنَأْكُلُ لَحْمَ صَيْدٍ وَنَحْنُ مُحْرِمُونَ فَحَمَلْنَا مَا بَقي مِنْ لَحْمِهَا، قَالَ: مِنْكُمْ أَحَدٌ أَمَرَهُ أَنْ يَحْمِلَ عَلَيْهَا أَوْ أَشَارَ إِلَيْهَا قَالُوا: لاَ قَالَ: فَكُلُوا مَا بَقِيَ مِنْ لَحْمِهَا
745. Əbu Qatadə  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  həcc etmək üçün (Mədinədən) çıxdı. Onunla bərabər səhabələr də yola çıxdılar. (Müşriklərdən bir qrupun onlara hücum edəcəklərini Peyğəmbərə xəbər verdilər) Peyğəmbər  səhabələrdən, içərilərində Əbu Qatadənin  də olduğu bir dəstəyə: “Sizlər dəniz kənarı yolu tutun, İnşəallah görüşərik” deyə buyurdu. Onlar dəniz kənarı yolunu tutdular. Peyğəmbərdən ayrıldıqları zaman Əbu Qatadə  xaric hamısı ehrama girdilər. Əbu Qatadə  ehrama girmədi. Yol getdikləri zaman yolda vəhşi çöl eşşəyi sürüsünə rast gəldilər. Əbu Qatadə  onların üzərinə hücum etdi və bir dişi eşşəyi vurub öldürdü. Hamı miniyindən endilər və ətdən yedilər. Bu vaxt: “Bzlər ehramda olduğumuz halda ov ətindən yeyə bilərikmi?” dedilər. Ətdən nə qalmışdısa özümüzlə götürdük. Rəsulullahın  yanına gəldiyimiz zaman: “Yə Rəsulullah! Bizlər ehramda idik. Əbu Qatda  isə ehrama girməmiş halda idi. Bir sürü çöl eşşəyi gördü. Onların üzərinə hücum edib birini vurub öldürdü. Bizlər onun ətindən yedik və sonra da: “Ehramlı olduğumuz halda ov ətindən yeyə bilərdikmi?” dedik. Ətdən artıq qalanını daşıyıb gətirmişik. Peyğəmbər: “Sizlərdən kimsə Əbu Qatadəyə  eşşəyin üzərinə hücum etmək üçün əmr və ya işarə etmişdirmi?” deyə soruşdu. Biz: “Xeyr” dedik. Rəsulullah: “Elə isə ov ətindən qalanı da yeyin” deyə buyurdu. (Buxari 1824, Muslim 2912, 1196/60)

ما يندب للمحرم وغيره قتله من الدواب في الحل والحرم


Ehramlı Və Ehramsızın Hillədə (Haramdan Kənarda) Və Haramda Öldürməsi İcazəli Olan Heyvanlar


حديث عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: خَمْسٌ مِنَ الدَّوَابِّ، كُلُّهُنَّ فَاسِقٌ، يُقْتَلْنَ فِي الْحَرَمِ: الْغُرَابُ وَالْحِدَأَةُ وَالْعَقْرَبُ وَالْفَأْرَةُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ
746. Aişə  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  buyurdu: “Beş (növ) heyvan vardır ki, bunlar ziyanvericidirlər və onları haram sayılan ərazidə öldürmək olar: qarğa, çalağan, əqrəb, siçan və quduz it”. (Buxari 1829, Muslim 2929, 2930, 1199/76,77)
حديث حَفْصَةَ، قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: خَمْسٌ مِنَ الدَّوَابِّ لاَ حَرَجَ عَلَى مَنْ قَتَلَهُنَّ: الْغُرَابُ وَالْحِدَأَةُ وَالْفَأْرَةُ وَالْعَقْرَبُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ
747. Həfsə rəvayət edir ki, Peyğəmbər  buyurdu: “Beş növ heyvan vardır ki, onları öldürən üzərində heç bir günah yoxdur: Qarğa, siçan, əqrəb, ilan və köpək”. (Buxari 1828, Muslim 2931, 1199/78)
حديث عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: خَمْسٌ مِنَ الدَّوَابِّ لَيْسَ عَلَى الْمُحْرِمِ فِي قَتْلِهِنَّ جُنَاحٌ
748. Abdullah İbn Ömər  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  buyurdu: “Heyvanlardan beş növ vardır ki, onları öldürməkdə ehramlıya heç bir günah yoxdur”. (Buxari 1826, Muslim 2929, 1199/76)

جواز حلق الرأس للمحرم إِذا كان به أذى ووجوب الفدية لحلقه وبيان قدرها


Ehramda Olana Başında Olan Xəstəlik Səbəbilə Başını Qırxmasının İcazəli Olması, Başını Qırxdığı Üçün Fidyə Verməsinin Vacib Olması Və Miqdarı


حديث كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ رضي الله عنه، عَنْ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، أَنَّهُ قَالَ: لَعَلَّكَ آذاكَ هَوَامُّكَ قَالَ: نَعَمْ يَا رَسُولَ اللهِ فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: احْلِقْ رَأْسَكَ، وَصُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ، أَوْ أَطْعِمْ سِتَّةَ مَسَاكِينَ، أَوِ انْسُكْ بِشَاةٍ
749. Kəb İbn Ucra  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  buyurdu: “Bəlkə sənə başındakı həşaratlar əziyyət verir” deyə buyurdu. Kəb: “Bəli, Yə Rəsulullah!” dedim. Peyğəmbər: “Başını qırx və üç gün oruc tut və ya altı kasıbı doydur və ya bir qoyun kəs” deyə buyurdu. (Buxari 1814, Muslim 2934, 1201/80)
حديث كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ عَنْ عَبْدِ اللهِ بْنِ مَعْقِلٍ، قَالَ: قَعَدْتُ إِلَى كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ فِي هذَا الْمَسْجِدِ، يَعْنِي مَسْجِدَ الْكُوفَةِ، فَسَأَلْتُهُ عَنْ (فِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ) فَقَالَ: حُمِلْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَالْقَمْلُ يَتَنَاثَرُ عَلَى وَجْهِي، فَقَالَ: مَا كُنْتُ أُرَى أَنَّ الْجَهْدَ قَدْ بَلَغَ بِكَ هذَا، أَمَا تَجِدُ شَاةً قُلْتُ: لاَ، قَالَ: صُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ، أَوْ أَطْعِمْ سِتَّةَ مَسَاكِينَ، لِكُلِّ مِسْكِينٍ نِصْفُ صَاعٍ مِنْ طَعَامٍ، وَاحْلِقْ رَأْسَكَ فَنَزَلَتْ فِيَّ خَاصَّةً، وَهِيَ لَكُمْ عَامَّةً
750. Abdullah İbn Məaql deyir ki, mən bu məscidin içində, yəni Kufə Məscidində Kəb İbn Ucranın yanında oturdum və ondan: “Orucun fidyəsi” ayəsini soruşdum. Peyğəmbərin  yanına gətrildim. Bit o, qədər çox idi ki, üzümə tökülürdü. Peyğəmbər: “Mən məşəqqətin səndə bu dərəcəyə çatdığını heç düşünməzdim. Sən bir qoyun tapa bilərsənmi?” deyə buyurdu. Mən: “Xeyr” dedim. Peyğəmbər: “Üç gün oruc tut və ya hər bir fəqirə yarım Saa buğda düşmək üzərə altı fəqiri doyur və başını qırx” deyə buyurdu. Bu ayə xüsusi olaraq mənim barəmdə nazil oldu, ümumən isə sizə aiddir” dedi. (Buxari 4517, Muslim 2940, 1201/85)

جواز الحجامة للمحرم


Ehramlının Qan Aldırmasının İcazəli Olması


حديث ابْنِ بُحَيْنَةَ رضي الله عنه، قَالَ: احْتَجَمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَهُوَ مُحْرِمٌ، بِلَحْيِ جَمَلٍ، فِي وَسَطِ رَأْسِهِ
751. İbn Buheynə  demişdir: “Peyğəmbər  ihramda olduğu halda Ləhyi Cəməldə (Məkkə ilə Mədinə arasında yer) ikən başının ortasından qan aldırdı.” (Buxari 1836, 5698, Muslim 2943, 1203/88)

جواز غسل المحرم بدنه ورأسه


Ehramlı Kimsənin Bədənini Və Başını Yumasının Caiz Olması


حديث أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ عَنْ عَبْدِ اللهِ ابْنِ حُنَيْنٍ، قَالَ: إِنَّ عَبْدَ اللهِ بْنَ الْعَبَّاسِ وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ اخْتَلَفَا بِالأَبْوَاءِ؛ فَقَالَ عَبْدُ اللهِ بْنُ عَبَّاسٍ: يَغْسِلُ الْمُحْرِمُ رَأْسَهُ؛ وَقَالَ الْمِسْوَرُ: لاَ يَغْسِلُ الْمُحْرِمُ رَأْسَهُ؛ فَأَرْسَلَنِي عَبْدُ اللهِ بْنُ الْعَبَّاسِ إِلَى أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ فَوَجَدْتُهُ يَغْتَسِلُ بَيْنَ الْقَرْنَيْنِ، وَهُوَ يُسْتَرُ بِثَوْبٍ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ، فَقَالَ: مَنْ هذَا فَقُلْتُ: أَنَا عَبْدُ اللهِ بْنُ حُنَيْنٍ، أَرْسَلَنِي إِلَيْكَ عَبْدُ اللهِ بْنُ الْعَبَّاسِ أَسْأَلُكَ كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْسِلُ رَأْسَهُ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَوَضَعَ أَبُو أَيُّوبَ يَدَهُ عَلَى الثَّوْبِ، فَطَأْطَأَهُ حَتَّى بَدَا لِي رَأْسُهُ، ثُمَّ قَالَ لإِنْسَانٍ يَصُبُّ عَلَيْهِ: اصْبُبْ؛ فَصَبَّ عَلَى رَأْسِهِ، ثُمَّ حَرَّكَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ، فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ؛ وَقَالَ: هكَذَا رَأَيْتُهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَلُ
752. Abdullah İbn Huneyn  rəvayət edir ki, Əbva deyilən yerdə Abdullah İbn Abbasla, Misvar İbn Məxrəmə  arasında fikir ayrılığı düşdü. İbn Abbas: “İhramda olan adam başını yuya bilər” deyir, Misvar İbn Məxrəmə: “Yu­ya bilməz” deyirdi. Onda İbn Abbas məni Əbu Əyyub əl-Ənsarinin  yanına göndərdi. Mən gedib onu iki sütun arasında paltarı pərdə tutub qüsl etdiyini gördüm. Mən ona salam verdim və o: “Kimdir?” deyə soruşdu. Dedim: “Mənəm – Abdullah İbn Huneyn. Abdullah İbn Abbas  məni sənin yanına göndərib ki, Peyğəmbərin  ihramda ikən başını necə yuduğunu səndən soruşum.” Onda Əbu Əyyub əli ilə paltardan tutub onu (o qədər) aşağı saldı ki, mən onun başını gördüm. Sonra onun başına su tökən adama: “Tök” dedi. Adam onun başına su tökdü və o, əllərini qabağa və dala apararaq başını yudu və dedi: “Mən Peyğəmbərin  belə etdiyini gördüm.” (Buxari 1840, Muslim 2946, 1205/91)

ما يفعل المحرم إِذا مات


Ehramlı Bir Kimsənin Öldüyü Vaxt Ediləcək Əməllər


حديث ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: بَيْنَمَا رَجُلٌ وَاقِفٌ بِعَرَفَةَ، إِذْ وَقَعَ عَنْ رَاحِلَتِهِ فَوَقَصَتْهُ، أَوْ قَالَ، فَأَوْقَصَتْهُ؛ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: اغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ، وَكَفِّنُوهُ فِي ثَوْبَيْنِ وَلاَ تُحَنِّطُوهُ، وَلاَ تُخَمِّرُوا رَأْسَهُ، فَإِنَّهُ يُبْعَثُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُلَبِّيًا
753. İbn Abbas  demişdir: “Bir nəfər Ərəfatda ikən dəvəsinin üstündən yerə yıxıldı və boynu sındı. Peyğəmbər  buyurdu: “Onu su və sidr ilə yuyun və iki parçaya bürüyün; ona ətir vurmayın, başını da örtməyin, çünki Qiyamət günü o, təlbiyə deyə-deyə həşr olunacaq.” (Buxari 1265, 1851, Muslim 2953, 1206/98)

جواز اشتراط المحرم التحلل بعذر المرض ونحوه


Ehramlının Xəstəlik Və Ona Bənzər Üzürlü Bir Səbəbdən Dolayı Ehramdan Çıxmağın Şərt Qoşmasının İcazəli Olması


حديث عَائِشَةَ، قَالَتْ: دَخَلَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، عَلَى ضُبَاعَةَ بِنْتِ الزُّبَيْرِ، فَقَالَ لَهَا: لَعَلَّكِ أَرَدْتِ الْحَجَّ قَالَتْ: وَاللهِ لاَ أَجِدُنِي إِلاَّ وَجِعَةً فَقَالَ لَهَا: حُجِّى وَاشْتَرِطِي، قُولِي: اللهُمَّ مَحِلِّى حَيْثُ حَبَسْتَنِي وَكَانَتْ تَحْتَ الْمِقْدَادِ بْنِ الأَسْوَدِ
754. Aişə  demişdir: “Peyğəmbər  Dubaə Bint Zubeyrin yanına gəlib ona dedi: “Deyəsən, sən həccə getmək istəyirsən?”. Qadın: “Vallahi, mən özümü çox pis hiss edirəm”. Peyğəmbər: “Sən həccini yerinə yetir və: “Allahım, Sən məni harada dayandırsan, orada ihramdan çıxacağam!” deyərək şərt kəs. Bu qadın Miqdad ibn Əsvədin arvadı idi.” (Buxari 5089, Muslim 2960, 1207/154)

بيان وجوه الإحرام وأنه يجوز إِفراد الحج والتمتع والقران وجواز إِدخال الحج على العمرة، ومتى يحل القارن من نسكه


Həccin Növlərinin Bəyanı, İfrad, Təməttu Və Qiran Həcci Etməyin İcazəli Olması, Həcci Ümrə İlə Birlikdə Etmyin İcazəli Olması Və Qiran Həcci Edənin Nə Zaman Ehramdan Çıxacağı


حديث عَائِشَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَتْ: خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ، فَأَهْلَلْنَا بِعُمْرَةٍ، ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ فَلْيُهِلَّ بِالْحَجِّ مَعَ الْعُمْرَةِ، ثُمَّ لاَ يَحِلَّ حَتَّى يَحِلَّ مِنْهُمَا جَميعًا فَقَدِمْتُ مَكَّةَ وَأَنَا حَائِضٌ، وَلَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ وَلاَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، فَشَكَوْتُ ذلِكَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ: انْقُضِى رَأْسَكِ، وَامْتَشِطِى وَأَهِلِّى بِالْحَجِّ وَدَعِي الْعُمْرَةَ فَفَعَلْتُ فَلَمَّا قَضَيْنَا الْحَجَّ أَرْسَلَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَ عَبْدِ الرَّحْمنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ إِلَى التَّنْعِيمِ، فَاعْتَمَرْتُ فَقَالَ: هذِهِ مَكَانَ عُمْرَتِكِ قَالَتْ: فَطَافَ الَّذِينَ كَانُوا أَهَلُّوا بِالْعُمْرَةِ بِالبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالمَرْوَةِ، ثُمَّ حَلُّوا، ثُمَّ طَافُوا طَوافًا وَاحِدًا بَعْدَ أَنْ رَجَعُوا مِنْ مِنًى وَأَمَّا الَّذيِنَ جَمَعُوا الْحَجَّ وَالعُمْرَةَ فَإِنَّمَا طَافُوا طَوافًا وَاحِدًا
755. Peyğəmbərin  zövcəsi Aişə rəvayət edir ki, Peyğəmbərlə  bərabər Vida həccinə çıxmışdıq. Ümrə niyyətiylə ehrama girdik. Sonra Peyğəmbər  buyurdu: “Kimin yanında heyvanı varsa həcc və ümrəyə niyyət edib ehrama girsin. Sonra hər iksini (bitirməmiş) ehramdan çıxmasın. Məkkəyə çatdıqda mən heyz oldum. Kəbəni, Səfa və Mərvanı təvaf etmədim. Bundan Peyğəmbərə  şikayət etdim. O: “Saçını aç, daran, ümrəni tərk et və həccə niyyət et!” deyə buyurdu. Mən elə də etdim. Həcci bitirdikdən sonra Peyğəmbər  məni AbdurRahman İbn Əbu Bəkrlə birlikdə Tənim (ehrama girmək üçün yer) adlanan yerə göndərdi. Ümrə etdim. Peyğəmbər: “Bu ümrənin əvəzinədir”. Aişə: “Kim ümrəni niyyət etmişdirsə Kəbəni, Səfa və Mərvanı təvaf edib ehramdan çıxdılar. Sonra minadan qayıdanda bir təvaf da etdilər. Lakin kim həcc və ümrəyə niyyət etmişdirsə onlar yalnız bir təvaf etdilər”. (Buxari 1556, Muslim 2968, 1211/111)
حديث عَائِشَةَ، قَالَتْ: خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ، فَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ، وَمِنَّا مَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ، فَقَدِمْنَا مَكَّةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ أَحْرَمَ بِعُمْرَةٍ وَلَمْ يُهْدِ فَلْيُحْلِلْ، وَمَنْ أَحْرَمَ بِعُمْرَةٍ وَأَهْدَى فَلاَ يَحِلُّ حَتَّى يَحِلَّ بِنَحْرِ هَدْيِهِ، وَمَنْ أَهَلَّ بِحَجٍّ فَلْيُتِمَّ حَجَّهُ قالَتْ: فَحِضْتُ فَلَمْ أَزَلْ حَائِضًا حَتَّى كَانَ يَوْمُ عَرَفَةَ وَلَمْ أُهْلِلْ إِلاَّ بِعُمْرَةٍ، فَأَمَرَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أَنْقُضَ رَأْسِي وَأَمْتَشِطَ وَأُهِلَّ بِحَجٍّ، وَأَتْرُكَ الْعُمْرَةَ، فَفَعَلْتُ ذلِكَ حَتَّى قَضَيْتُ حَجِّى؛ فَبَعَثَ مَعِي عَبْدَ الرَّحْمنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ، وَأَمَرَنِي أَنْ أَعْتَمِرَ، مَكَانَ عُمْرَتِي، مِنَ التَّنْعِيمِ
756. Aişə rəvaayət edir ki, biz Vida həccində Peyğəmbərlə  birlikdə yola çıxdıq. Bizdən kimi ümrə niyyətliylə ehrama girmiş, kimi də həcc niyyətiylə ehrma girmişdir. Nəhayət Məkkəyə gəldik. Peyğəmbər: “Ümrə niyyətiylə ehrama girib qurban kəsməyən ehramdan çıxsın. Ümrə niyyətiylə ehrama girib qurban kəsən ta qurbanını kəsmək surətiylə ehramdan çıxıncaya qədər ehramdan çıxmasın. Həcc niyyətiylə ehrama girmiş olan isə həccini tamamlasın” buyurdu. Aişə: “Mən heyz oldum və Ərafa gününə qədər heyzli oldum. Mən isə sırf ümrə niyyətiylə ehrama girmişdim. Peyğmbər  mənə saçımı açmağı, daranmağı, həcc niyyətiylə ehrma girməyimi və ümrəni tərk etməyimi əmr etdi. Mən də bunları etdim. Nəhayət həccimi yerinə yetirdikdə Əbu Bəkrin  oğlu AbdurRahmanı mənimlə göndərdi və mənə ümrənin yerinə Tənim adlanan yerdən ümrə etməyimi əmr etdi”. (Buxari 319, Muslim 2969, 1211/112)
حديث عَائِشَةَ، قَالَتْ: خَرَجْنَا لاَ نَرَى إِلاَّ الْحَجَّ، فَلَمَّا كُنَّا بِسَرِفَ حِضْتُ، فَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبْكِي، قَالَ: مَا لَكِ، أَنُفِسْتِ قُلْتُ: نَعَمْ قَالَ: إِنَّ هذَا أَمْرٌ كَتَبَهُ اللهُ عَلَى بَنَاتِ آدَمَ فَاقْضِى مَا يَقْضِى الْحَاجُّ غَيْرَ أَنْ لاَ تَطُوفِي بِالْبَيْتِ قَالَتْ: وَضَحَّى رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نِسَائِهِ بِالْبَقَرِ
757. Aişə  rəvayət edir ki, biz həcc ziyarətini yerinə yetirmək məqsədilə yola çıxdıq. (Nəhayət,) gəlib Sərifə (Məkkənin on bir kilometrliyində yerləşən yerə) çatdıqda mən heyz oldum. Peyğəmbər  mənim yanıma girib ağladığımı gördü və: “Sənə nə olub? Yoxsa heyz olmusan?” deyə soruşdu. Mən: “Bəli!” deyə cavab verdim. O dedi: “Bu, Allahın Adəm qızları üçün əzəldən müəyyən etdiyi bir işdir. Buna görə də sən, hacıların yerinə yetirdiyi (həcc əməllərinin hamısını) yerinə yetir. Yalnız Kəbəni təvaf etməkdən başqa.” Aişə: “Peyğəmbər  zövcələri adından bir inək qurban etdi” dedi. (Buxari 294, 5559, Muslim 2976, 1211/119)
حديث عَائِشَةَ، قَالَتْ: خَرَجْنَا مُهِلِّينَ بِالْحَجِّ فِي أَشْهُرِ الْحَجِّ وَحُرُمِ الْحَجِّ، فَنَزَلْنَا سَرِفَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ َلاصْحَابِهِ: مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْىٌ فَأَحَبَّ أَنْ يَجْعَلَهَا عُمْرَةً فَلْيَفْعَلْ، وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلاَ وَكَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرِجَالٍ مِنْ أَصْحَابِهِ ذَوِي قُوَّةٍ الْهَدْىُ، فَلَمْ تَكُنْ لَهُمْ عُمْرَةً، فَدَخَلَ عَلَيَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا أَبْكِي، فَقَالَ: مَا يُبْكِيكِ قُلْتُ: سَمِعْتُكَ تَقُولُ َلأصْحَابِكَ مَا قُلْتَ فَمُنِعْتُ الْعُمْرَةَ، قَالَ: وَمَا شَأْنُكِ قُلْتُ: لاَ أُصَلِّي قَالَ: فَلاَ يَضُرَّكِ، أَنْتِ مِنْ بَنَاتِ آدَمَ، كُتِبَ عَلَيْكِ مَا كُتِبَ عَلَيْهِنَّ، فَكُونِي فِي حَجَّتِكِ، عَسى اللهُ أَنْ يَرْزُقَكِهَا قَالَتْ: فَكُنْتُ، حَتَّى نَفَرْنَا مِنْ مِنًى، فَنَزَلْنَا الْمُحَصَّبَ، فَدَعَا عَبْدَ الرَّحْمنِ، فَقَالَ: اخْرُجْ بِأخْتِكَ الْحَرَمَ، فَلْتَهِلَّ بِعُمْرَةٍ، ثُمَّ افْرُغَا مِنْ طَوَافِكمَا أَنْتَظِرْكُمَا ههُنَا فَأَتَيْنَا فِي جَوْفِ اللَّيْلِ، فَقَالَ: فَرَغْتُمَا قُلْتُ: نَعَمْ فَنَادَى بِالرَّحِيلِ فِي أَصْحَابِهِ، فَارْتَحَلَ النَّاسُ وَمَنْ طَافَ بِاللَّيْلِ قَبْلَ صَلاَةِ الصُّبْحِ، ثُمَّ خَرَجَ مُوَجِّهًا إِلَى الْمَدِينَةِ
758. Aişə rəvayət edir ki, bizlər həcc ayları içində və həcc haramları (haram aylarda) həcc niyyətiylə ehrama girib təlbiyyə edərək (Mədinədən) çıxdıq. Nəhayət Sərif adlanan yerə çatdıq. Peyğəmbər  səhabələrinə: “Hər kimin yanında qurbanı yoxdursa və həccini ümrəyə çevirmək istəyirsə belə də etsin. Bərabərində qurbanı olan kimsəyə gəldikdə isə o, həccini ümrəyə çevirməsin” deyə buyurdu. Peyğəmbərin  yanında və səhabələrdən qüvvət sahibi olan bir qrup kimsələrin yanlarında qurbanlıq heyvanlar vardı. Bunlar üçün ümrə etmək (mümkün) olmadı. Mən heyz oldum. Peyğəmbər  yanıma daxil oldu. Mən (həcc əhkamlarını yerinə yetirə bilməyəcəyim deyə) ağlayırdım. Peyğəmbər: “Səni ağladan nədir?” deyə buyurdu. Mən: “Səhabələrinə söyləmiş olduğun sözləri mən eşitdim. Mən isə ümrədən qaldım” dedim. Peyğəmbər: “Halın nədir?” dedi. Mən: “Namaz qılmıram” dedim. Peyğəmbər: “Bu hal sənə zərər verməz. Sən də Adəm qıızlarından bir qadınsan. Onların üzərinə yazılmış olan sənin də üzərinə yazılmışdır. Sən həcc niyyətində ol! Umulur Allah səni ruziləndirər” deyə buyurdu. Aişə: “Artıq mən Peyğəmbərin  əmr etdiyi kimi həcc niyyətində idim. Nəhayət həcc əməllərini bitirib Minadan dağıldığımız və Muhassəbdə qonaq olduğumuz zaman Rəsulullah qardaşım AbdurRahmanı çağırdı və: “Bacını haramdan çıxar, ümrə niyyətiylə ehrama girib təlbiyə etsin. Sonra ümrə təvafını bitirdikdən sonra mən sizləri burada gözzləyirəm” deyə buyurdu. Biz ümrəmizi bitirdikdən sonra gecə ikən ora gəldik. Rəsulullah: “Ümrənizi bitirdinizmi?” deyə buyurdu. Mən: “Bəli” dedim. Bundan sonra Peyğəmbər  səhabələrinə də hərəkət etməi əmr etdi. Sübh namazından öncə Beyti də təvaf edənlər hərəkətə başladılar. Peyğəmbər  özü də Mədinəyə yola çıxdı”. (Buxari 1788, Muslim 2980, 1211/123)
حديث عَائِشَةَ، خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَلاَ نُرَى إِلاَّ أَنَّهُ الْحَجُّ، فَلَمَّا قَدِمْنَا تَطَوَّفْنَا بِالْبَيْتِ، فَأَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ لَمْ يَكُنْ سَاقَ الْهَدْىَ أَنْ يَحِلَّ، فَحَلَّ مَنْ لَمْ يَكُنْ سَاقَ الْهَدْىَ وَنِسَاؤُهُ لَمْ يَسُقْنَ فَأَحْلَلْنَ قَالَتْ عَائِشَةُ، فَحِضْتُ فَلَمْ أَطُفْ بِالْبَيْتِ، فَلَمَّا كَانَتْ لَيْلَةُ الْحَصْبَةِ، قَالَتْ: يَا رَسُولَ اللهِ يَرْجِعُ النَّاسُ بِعُمْرَةٍ وَحَجَّةٍ وَأَرْجِعُ أَنَا بِحَجَّةٍ قَالَ: وَمَا طُفْتِ لَيَالِيَ قَدِمْنَا مَكَّةَ قُلْتُ: لاَ قَالَ: فَاذْهَبِى مَعَ أَخِيكِ إِلَى التَّنْعِيمِ فَأَهِلِّى بِعُمْرَةٍ، ثُمَّ مَوْعِدُكِ كَذَا وَكَذَا قَالَتْ صَفِيَّةُ: مَا أُرَانِي إِلاَّ حَابِسَتَهُمْ قَالَ: عَقْرَى حَلْقَى أَوَ مَا طُفْتِ يَوْمَ النَّحْرِ قَالَتْ، قُلْتُ: بَلَى قَالَ: لاَ بَأْسَ، انْفِرِى قَالَتْ عَائِشَةُ: فَلَقِيَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُصْعِدٌ مِنْ مَكَّةَ وَأَنَا مُنْهَبِطَةٌ عَلَيْهَا، أَوْ أَنَا مُصْعِدَةٌ وَهُوَ مُنْهَبِطٌ مِنْهَا
759. Aişə  demişdir: “Biz Peyğəmbərlə  birlikdə həcc ziyarətinə yollandıq. (Məkkəyə) gəlib çatdıqda Kəbəni təvaf etdik. Peyğəmbər  özü ilə qurbanlıq heyvan gətirməyənlərə ihramdan çıxmağı əmr etdi və onlar da ih­ramdan çıxdılar. Onun zövcələri özləri ilə heyvan gətirməmişdilər deyə ihramdam çıxdılar. Mən heyzli olduğum üçün Kəbəni təvaf etmədim. (Nəhayət,) Muhassəbdə olduğumuz gecə mən dedim: “Ya Rəsulullah, camaat ümrə və həcc ziyarətini yerinə yetirib (evlərinə) qayıdır, mən isə ancaq həcci yerinə yetirmişəm.” Peyğəmbər: “Biz Məkkəyə gəldiyimiz gecədə sən təvaf etmədinmi?” deyə soruşdu. Mən: “Xeyr!” dedim. O buyurdu: “Qardaşınla birlikdə Tən'imə get və ümrə üçün ihrama gir. Sonra filan yerdə görüşərik.”Səfiyyə dedi: “Mən elə güman edirdim ki, (heyzli olduğum üçün) onları (yoldan) saxlayacağam.” Peyğəmbər: “Zavallı qadın! Məgər sən qurban günü təvaf etməmisən?” O: “Etmişəm” dedi. Peyğəmbər: “Zərər yoxdur, gedək!” (Buxari 1561, Muslim 2988, 1211/128)
حديث عَبْدِ الرَّحْمنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ أَنْ يُرْدِفَ عَائِشَةَ وَيُعْمِرَهَا مِنَ التَّنْعِيمِ
760. AbdurRəhman İbn Əbu Bəkr  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  ona Aişəni tərkinə alıb (Tənimə) aparmağı, (Aişə niyyət edib ihrama girdikdən sonra) ziyarət boyu onu müşayiət etməyi əmr etmişdir. (Buxari 1784, Muslim 2995, 1212/135)
حديث جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ عَنْ عَطَاءٍ؛ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللهِ، فِي أُنَاسٍ مَعَهُ، قَالَ: أَهْلَلْنَا، أَصْحَابَ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْحَجِّ خَالِصًا لَيْسَ مَعَهُ عُمْرَةٌ قَالَ عَطَاءٌ، قَالَ جَابِرٌ: فَقَدِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صُبْحَ رَابِعَةٍ مَضَتْ مِنْ ذِي الْحَجَّةِ، فَلَمَّا قَدِمْنَا أَمَرَنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَحِلَّ، وَقَالَ: أَحِلُّوا وَأَصِيبُوا مِنَ النِّسَاءَ قَالَ عَطَاءٌ، قَالَ جَابِرٌ وَلَمْ يَعْزِمْ عَلَيْهِمْ، وَلكِنْ أَحَلَّهُنَّ لَهُمْ؛ فَبَلَغَهُ أَنَّا نَقُولُ: لَمَّا لَمْ يَكُنْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ عَرَفَةَ إِلاَّ خَمْسٌ أَمَرَنَا أَنْ نَحِلَّ إِلَى نِسَائِنَا، فَنَأْتِي عَرَفَةَ تَقْطُر مَذَاكِيرُنَا الْمَذْيَ قَالَ، وَيَقُولَ جَابِرٌ، بِيَدِهِ هكَذَا، وَحَرَّكَهَا؛ فَقَامَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ: قَدْ عَلِمْتُمْ أَنِّي أَتْقَاكُمْ للهِ وَأَصْدَقُكُمْ وَأَبَرُّكُمْ، وَلَوْلاَ هَدْيِي لَحَلَلْتُ كَمَا تَحِلُّونَ، فَحِلُّوا فَلَوِ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِى مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا أَهْدَيْتُ فَحَلَلْنَا وَسَمِعْنَا وَأَطَعْنَا
761. Ata İbn Əbi Rəbah rəvayət edir ki, Cabir İbn Abdullahdan  eşitdim: “Biz, Peyğəmbərin  səhabələri xalis olaraq, bərabərində ümrə olmayaraq həcc niyyətiylə ehrama girdik. Ata dedi ki, Cabir  dedi: “Peyğəmbər  Zül Hiccənin dördü sübh tezdən (Məkkəyə) gəldi. Biz də ora gəldikdə Peyğəmbər  bizlərə ehramdan çıxmağımızı əmr etdi və: “Ehramlarınızdan çıxın və qadınlarınıza sahib olun” deyə buyurdu. Ata dedi ki, Cabir  dedi: “Lakin Peyğəmbər  qadınlarla cinsi münasibət etmələri xüsusunda kəsin bir əmr vermədi. Lakin qadınları ərləri üçün halal etdi. Bizimlə Ərafa günü arasında ancaq beş gün qaldığı halda qadınlarımızla cinsi münasibət etməyimiz və nəticədə zəkərlərimiz məni axıdaraq Ərafata çıxmağımızı əmr edir – deyə söylədiyimiz Peyğəmbərə  çatdı. Ata: Cabir  işarə edər və əlini hərəkət etdirərək belə göstərirdi” dedi. Peyğəmbər  ayağa qalxaraq buyurdu: “Qəti olaraq biliniz ki, mən sizin Allaha ən təqalı olanınız, ən sadiqiniz, ən itaətkarınızam. Əgər yanımda qurbanım olmasaydı sizin ehramdan çıxdığınız kimi mən də ehramdan çıxardım. Belə olacağını bilsəydim özümlə heyvan gətirməzdim. Ona görə də ehramdan çıxın” deyə buyurdu. Bizlər də ehramdan çıxıb Peyğəmbəri  dinlədik və itaət etdik”. (Buxari 7367, Muslim 3002, 1216/141)
حديث جَابِرٍ، قَالَ: أَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِيًّا أَنْ يُقِيمَ عَلَى إِحْرَامِهِ قَالَ جَابِرٌ: فَقَدِمَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ رضي الله عنه بِسِعَايَتِهِ، قَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: بِمَ أَهْلَلْتَ يَا عَلِيُّ قَالَ: بِمَا أَهَلَّ بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: فَأَهْدِ وَامْكُثْ حَرَامًا كَمَا أَنْتَ قَالَ، وَأَهْدَى لَهُ عَلِيٌّ هَدْيًا
762. Cabir  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  Əliyə ehramı üzərində qalmasını əmr etdi. Cabir: “Əli İbn Əbu Talib  Yəmən qənimətinin beşdə birini təslim almaq vəzifəsilə gəldi”. “Peyğəmbər: “Ya Əli, nə niyyətlə ehrama girmisən?” deyə buyurdu. Əli: “Peyğəmbərin  ehrama girdiyi kimi ehrama girmişəm” dedi. Peyğəmbər: “Ehramında qal və qurbanını kəs”. Sonra Əli  Peyğəmbərə  də qurban hədiyyə etdi (qurbanını gətirdi)”. (Buxari 4352, Muslim 3002, 1216/114)
حديث جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهَلَّ وَأَصْحَابَهُ بِالْحَجِّ، وَلَيْسَ مَعَ أَحَدٍ مِنْهُمْ هَدْىٌ، غَيْرَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَطَلْحَةَ وَكَانَ عَلِيٌّ قَدِمَ مِنَ الْيَمَنِ وَمَعَهُ الْهَدْيُ، فَقَالَ: أَهْلَلْتُ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؛ وَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَذِنَ لأَصْحَابِهِ أَنْ يَجْعَلُوهَا عُمْرَةً، يَطُوفُوا بِالْبَيْتِ، ثُمَّ يُقَصِّرُوا وَيَحِلُّوا، إِلاَّ مَنْ مَعَهُ الْهَدْيُ، فَقَالُوا نَنْطَلِقُ إِلَى مِنًى وَذَكَرُ أَحَدِنَا يَقْطُرُ فَبَلَغَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ: لَوِ اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِى مَا اسْتَدْبَرْتُ مَا أَهْدَيْتُ، وَلَوْلاَ أَنَّ مَعِي الْهَدْيَ لأَحْلَلْتُ وَأَنَّ عَائِشَةَ حَاضَتْ، فَنَسَكَتِ الْمَنَاسِكَ كُلَّهَا، غَيْرَ أَنَّهَا لَمْ تَطُفْ بِالْبَيْتِ؛ قَالَ: فَلَمَّا طَهُرَتْ وَطَافَتْ، قَالَتْ: يَا رَسُولَ اللهِ أَتَنْطَلِقُونَ بِعُمْرَةٍ وَحَجَّةٍ وَأَنْطَلِقُ بِالْحَجِّ فَأَمَرَ عَبْدَ الرَّحْمنِ بْنَ أَبِي بَكْرٍ أَنْ يَخْرُجَ مَعَهَا إِلَى التَّنْعِيمِ، فَاعْتَمَرَتْ بَعْدَ الْحَجِّ فِي ذِي الْحَجَّة وَأَنَّ سُرَاقَةَ بْنَ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ لَقِيَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ بِالْعَقَبَةِ وَهُوَ يَرْمِيهَا، فَقَالَ: أَلَكُمْ هذِهِ خَاصَّةً يَا رَسُولَ اللهِ قَالَ: لاَ، بَلْ لِلأَبَدِ
763. Cabir  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  və səhabələri həcc niyyətiylə ehrama girib təlbiyyə etdilər. Ehrama girdikləri zaman Peyğəmbər  ilə Təlhədən  başqa heç kəsin qurbanlıı yox idi. Bir də Yəməndən gələn Əlinin  yanında qurbanlı vardı. Əli: “Mən Rəsulullahın  ehrama girdiyi kimi ehrama girib təlbiyə etdim” dedi. (Məkkəyə gəldikləri zaman) Peyğəmbər  səhabələrinə (Ehrama girərkən niyyət etdikləri həcci) ümrəyə şevirmələrinə, Kəbəni təvaf etmələrinə sonra saçlarını qısaldaraq ehramdan çıxmalarına izn verdi. Yalnız yanlarında qurbanlıq olan kimsələrə ehramdan çıxmamalarını əmr etdi. (həcci ümrəyə çevirən səhabələr) Biz cinsiyyət üzvlərimizdən məni axar halda Minaya gedəcəyik (bunlar isə ehrmlı qalacaqlar)” dedilər. Səhabələrin bu sözü Peyəmbərə  çatdı: “Həcc aylarında ümərinin icazəli olduğunu indi bildiyim kimi ehrama girərkən də bilmiş olsaydım qurbanlıq götürməzdim. Yanımda urbanlıq olmasaydı mən də sizin kimi ehramdan çıxardım” deyə buyurdu. Aişə də heyz oldu. Aişə bu halında həccin bütün əhkamlarını yerinə yetirdi, yalnız Beyti təvaf etməkdən başqa. Ravi: “Təmizləndikdən sonra təvaf etdi və: “Yə Rəsulullah! Sizlər bir həcc və bir ümrə ilə gedəcəksiniz, mən isə bir həcc ilə” dedim. Peyğəmbər  Əbu Bəkrin  oğlu AbdurRahmana: “Aişə ilə bərabər Tənimə qədər çıxmasını əmr et! Beləcə Aişə həcdən sonra Zil Hiccə ayının içində bir ümrə də etdi. Suraka İbn Məlik İbn Cuşum , Peyğəmbər  ilə Aqabə Cəmərasına daş atarkən qarşılaşdı. Ya Rəsulullah! (Həcc aylarında ümrə etmək) yalnız sizlərəmi aiddir?” dedi. Peyğəmər: “Xeyr, (yalnız bizlərə deyil) Qiyamətə qədər (bütün hacılara)” deyə buyurdu. (Buxari 1785, Muslim 3002, 1216/141)

في الوقوف وقوله تعالى

(

ثم أفيضوا من حيث أفاض الناس

)


Dayanmaq Haqda Allahın Sözü: “Sonra İnsanların Axışıb Gəldiyi Yerdən Siz Də Gəlin”


حديث عَائِشَةَ قَالَ عُرْوَةُ: كَانَ النَّاسُ يَطُوفُونَ فِي الْجَاهِلَيَّةِ عُرَاةً إِلاَّ الْحُمْسَ، وَالْحُمْسُ قُرَيْشٌ وَمَا وَلَدَتْ، وَكَانَتِ الْحُمْسُ يَحْتَسِبُونَ عَلَى النَّاسِ: يُعْطِي الرَّجُلُ الرَّجُلَ الثِّيَابَ يَطُوفُ فِيهَا، وَتُعْطِي الْمَرْأَةُ الْمَرْأَةَ الثِّيَابَ تَطُوفُ فِيهَا، فَمَنْ لَمْ يُعْطِهِ الْحُمْسُ طَافَ بِالْبَيْتِ عُرْيَانًا؛ وَكَانَ يُفِيضُ جَمَاعَةُ النَّاسِ مِنْ عَرَفَاتٍ، وَيُفِيضُ الْحُمْسُ مِنْ جَمْعٍ، وَعَنْ عَائِشَةَ أَنَّ هذِهِ الآيَةَ نَزَلَتْ فِي الْحُمْسِ (ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ) قَالَ: كَانُوا يُفِيضُونَ مِنْ جَمْعٍ فَدُفِعُوا إِلَى عَرَفَاتٍ
764. Urvə deyir ki, insanlar cahiliyyədə Kəbəni çılpaq təvaf edərdilər. Yalnız Humsdan başqa. Hums Qureyş və ondan törənən qəbilələrdən ibarət idi. Bu Humslar insanlara savab qazanmaq niyyətilə Allah üçün libaslar verib savab qazanardırlar. Kişi kişiyə libas verir, o da aldığı libasda təvaf edirdi, qadın da qadına libas verir ki, onda təvaf edərdi. Humslunun libas vermədiyi kimsə isə Kəbəni çılpaq təvaf edərdi. İnsanlar Ərafatdan çıxardılar, Hums isə Muzdəlifədən çıxardı. Aişə deyir ki, bu ayə Hums haqqında nazil olu:

“Sonra Insanların Axışıb Gəldiyi Yerdən Siz Də Gəlin”. (əl-Bəqərə 199).

Onlar Muzdəlifədən çıxırdılar (Allah) onları Ərafata getməklərini əmr etdi”. (Buxari 1665, Muslim 3013, 3014, 1219/152)
حديث جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ قَالَ: أَضْلَلْتُ بَعِيرًا لِي، فَذَهَبْتُ أَطْلُبُهُ يَوْمَ عَرَفَةَ، فَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفًا بِعَرَفَةَ، فَقُلْتُ: هذَا وَاللهِ مِنَ الْحُمْسِ، فَمَا شَأْنُهُ ههُنَا
765. Cubeyr İbn Mutim  demişdir: “Ərəfa günü mənim dəvəm itdi və mən onu axtarmağa getdim. (Bu vaxt) Peyğəmbərin  Ərəfatda dayandığını görəndə (öz-özümə) dedim: “Vallahi, bu adam əhməsilidir51 Elə isə onun burada nə işi var?” (Buxari 1664, Muslim 3015, 1220/135)

في نسخ التحلل من الإحرام والأمر بالتمام


Ehramdan Çıxmanın Nəsx Olması Və Həcci Tamamlamağın Əmr Edilməsi


حديث أَبِي مُوسى رضي الله عنه، قَالَ: قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ بِالْبَطْحَاءِ؛ فَقَالَ: أَحَجَجْتَ قُلْتُ: نَعَمْ، قَالَ: بِمَا أَهْلَلْتَ قُلْتُ: لَبَّيْكَ، بِإِهْلاَلٍ كَإِهْلاَلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: أَحْسَنْتَ، انْطَلِقْ فَطفْ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ أَتَيْتُ امْرَأَةً مِنْ نِسَاءِ بَنِي قَيْسٍ فَفَلَتْ رَأْسِي، ثُمَّ أَهْلَلْتُ بِالْحَجِّ؛ فَكُنْتُ أُفْتِي بِهِ النَّاسَ حَتَّى خِلاَفَةِ عُمَرَ رضي الله عنه، فَذَكَرْتُهُ لَهُ، فَقَالَ: إِنْ نَأْخُذْ بِكِتَابِ اللهِ فَإِنَّهُ يَأْمُرُنَا بِالتَّمَامِ، وَإِنْ نَأْخُذْ بِسُنَّةِ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَحِلَّ حَتَّى بَلَغَ الْهَدْىُ مَحِلَّهُ
766. Əbu Musa  rəvayət edir ki, mən Rəsulullah  Bathda olduğu zaman yanına gəldim. Rəsulullah: “Həccə niyyət etdinmi?” deyə buyurdu. Mən: “Bəli, niyyət etdim” dedim. Rəsulullah: “Hansı həcci niyyət edib ehrama girdim” dedi. Mən: “Peyğəmbərin  ehrama girdiyi kimi ehrama girib Ləbbeykə” dedim. Rəsulullah: “Çox gözəl, indi get Beyti təvaf et və Səfa və Mərva arasında səy et!” deyə buyurdu. Bunları etdikdən sonra Qeys oğullarından olan bir qadının yanına gəldim. Başımın saçıcı taradı. (bərabərimdə qurban olmadığı üçün ümrə edib ehramdan çıxdım). Sonra həcc niyyətiylə ehrama girib təlbiyyə etdim. Artıq sonralar mən ta Ömərin  xəlifəliyinə kimi insanlara bu fətva edirdim. Ömər  xəlifə olduğu zaman bunu ona zikr etdim. Ömər:

“Allahın kitabın alsaq o, bizə: Allah üçün həcc və ümrəni tam yerinə yetirin” (əl-Bəqərə 196).

Allah Rəsulunun  Sünnəsini alsaq qurban kəsiləcək yerə çatana qədər ehramdan çıxmamışdır” dedi. (Buxari 1724, Muslim 3016, 1221/154)

جواز التمتع


Təməttu Həccinin İcazəli Olması


حديث عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ: أُنْزِلَتْ آيَةُ الْمُتْعَةِ فِي كِتَابِ اللهِ، فَفَعَلْنَاهَا مَعَ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَلَمْ يُنْزَلْ قُرْآنٌ يُحَرِّمُهُ، وَلَمْ يَنْهَ عَنْهَا حَتَّى مَاتَ قَالَ رَجُلٌ بِرَأْيِهِ مَا شَاءَ
767. İmran İbn Husayn  demişdir: “Allahın Kitabında təməttu (həcci) barəsində ayə nazil olmuş və biz Peyğəmbərin  yanında ona əməl etmişik. Peyğəmbər  vəfat edənədək bu ayəni haram buyuran və ya onu qadağan edən bir ayə nazil olmamışdır. Bu haqda bir adam52 yalnız öz fikrini söyləmişdir.” (Buxari 4518, Muslim 3036, 1226/169).

وجوب الدم على المتمتع وأنه إِذا عدمه لزمه صوم ثلاثة أيام في الحج وسبعة إِذا رجع إِلى أهله


Təməttu Edən Kimsəyə Qurban Kəsməyin Vacib Olması, Imkan Tapmayan Kimsəyə Üç Gün Həccdə Oruc Tutması Və Yeddi Günü Ailəsinə Döndüyü Zaman Tutmasının Lazımlığı


حديث ابْنِ عُمَرَ، قَالَ: تَمَتَّعَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ وَأَهْدَى، فَسَاقَ مَعَهُ الْهَدْيَ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ، وَبَدَأَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَهَلَّ بِالْعُمْرَةِ، ثُمَّ بِالْحَجِّ فَتَمَتَّعَ النَّاس مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ، فَكَانَ مِنَ النَّاسِ مَنْ أَهْدَى، فَسَاقَ الْهَدْيَ، وَمِنْهُمْ مَنْ لَمْ يُهْدِ، فَلَمَّا قَدِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَّةَ قَالَ لِلنَّاسِ: مَنْ كَانَ مِنْكُمْ أَهْدَى فَإِنَّهُ لاَ يَحِلُّ لِشَيْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى يَقْضِيَ حَجَّهُ، وَمَنْ لَمْ يَكُنْ مِنْكُمْ أَهْدَى فَلْيَطُفْ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، وَلْيُقَصِّرْ وَلْيَحْلِلْ ثُمَّ لْيُهِلَّ بِالْحَجِّ، فَمَنْ لَمْ يَجِدْ هَدْيًا فَلْيَصُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةً إِذَا رَجَعَ إِلَى أَهْلِهِ فَطَافَ، حِينَ قَدِمَ مَكَّةَ، وَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ أَوَّلَ شَيْءٍ، ثُمَّ خَبَّ ثَلاَثَة أَطْوَافٍ وَمَشَى أَرْبَعًا، فَرَكَعَ حِينَ قَضى طَوَافَهُ بِالْبَيْتِ عِنْدَ الْمَقَامِ رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ سَلَّمَ، فَانْصَرَفَ فَأَتَى الصَّفَا، فَطَافَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ سَبْعَةَ أَطْوَافٍ، ثُمَّ لَمْ يَحْلِلْ مِنْ شَيْءٍ حَرُمَ مِنْهُ حَتَّى قَضى حَجَّهُ وَنَحَرَ هَدْيَهُ يَوْمَ النَّحْرِ وَأَفَاضَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ ثُمَّ حَلَّ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ حَرُمَ مِنْهُ وَفَعَلَ، مِثْلَ مَا فَعَلَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، مَنْ أَهْدَى وَسَاقَ الْهَدْيَ مِنَ النَّاسِ
768. Abdullah İbn Ömər  demişdir: “Vida həccində Peyğəmbər  həccdən əvvəl ümrə ziyarətini yerinə yetirdi, qurbanlıq heyvanı da özü ilə gətirdi. O, qurbanlıq heyvanı Zul Huleyfədən gətirmişdi. Peyğəmbər  öncə ümrə, sonra da həcc niyyəti ilə ihrama girdi. İnsanlar da Peyğəmbər  ilə birlikdə öncə ümrə, sonra da həcc niyyəti ilə ihrama girdilər. Onlardan kimisi qurbanlıq heyvanı özü ilə gətirmiş, kimisi də gətirməmişdi. Peyğəmbər  Məkkəyə gəlib çatdıqda insanlara dedi: “Sizlərdən qurbanlıq heyvanları özləri ilə gətirənlər həcc ziyarətini tamamlayanadək ihramdan çıxmasınlar; qurbanlıq heyvanları özləri ilə gətirməyənlər isə (müqəddəs) Evi təvaf etsinlər, Səfa və Mərvə arasında səy etsinlər, saçlarını qısaltsınlar və ihramdan çıxsınlar. Sonra (Tərviyə günü) həcc niyyəti ilə ihrama girsinlər. Qurbanlıq tapmayanlar isə həcc günlərində üç gün və ailəsinin yanına qayıtdıqda yeddi gün oruc tutsunlar.” (Buxari 1691, Muslim 3014, 1227/174).
حديث عَائِشَةَ عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ، أَخْبَرَتْهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي تَمَتُّعِهِ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ، فَتَمَتَّعَ النَّاسُ مَعَهُ، بِمِثْلِ حَدِيثِ ابْنِ عُمَرَ السَّابِقِ
769. Aişə , Urvəyə  rəvayət etdi ki, Peyğəmbər  ümrəni həccə qataraq Təməttu həcci etdi. İnsanlar da onunla bərabər Təməttu etdilər. İbn Ömərin  hədisində olduğu kimi”. (Buxari 1692, Muslim 3042, 1228/175)

بيان أن القارن لا يتحلل إِلاَّ في وقت تحلل الحاج المفرد


Qiran Həcci Edən Kimsənin Ehramdan Yalnız İfadə Həcci Edən Kimsənin Çıxdığı Vaxt Çıxa Biləcəyinin Bəyanı


حديث حَفْصَةَ، زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، أَنَّهَا قَالَتْ: يَا رَسُولَ اللهِ مَا شَأْنُ النَّاسِ حَلُّوا بِعُمْرَةٍ وَلَمْ تَحْلِلْ أَنْتَ مِنْ عُمْرَتِكَ قَالَ: إِنِّي لَبَّدْتُ رَأْسِي وَقَلَّدْتُ هَدْيِي فَلاَ أَحِلُّ حَتَّى أَنْحَرَ
770. Peyğəmbərin  zövcəsi Həfsə  demişdir: “Ya Rəsulullah, nə üçün camaat ümrəni yerinə yetirdikdən sonra ehramdan çıxmış, sən isə ümrəni yerinə yetirdikdən sonra ehramdan çıxmamısan. Peyğəmbər: “Mən saçımı yapışdırmışam53 və qurbanlıq heyvanıma nişan taxmışam, elə buna görə də heyvanı kəsənədək ehramdan çıxmayacağam.” (Buxari 1566, 1725, 5916, Muslim 3043, 3047, 1229/179)

جواز التحلل بالإحصار وجواز القران


Mühasirə Səbəbilə Ehramdan Çıxmanın Və Qiran Həccinin İcazəli Olması


حديث عَبْدِ اللهِ بْنِ عُمَرَ؛ قَالَ: حِينَ خَرَجَ إِلَى مَكةَ مُعْتَمِرًا فِي الْفِتْنَةِ: إِنْ صُدِدْتُ عَنِ الْبَيْتِ صَنَعْنَا كَمَا صَنَعْنَا مَعَ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَأَهَلَّ بِعُمْرَةٍ مِنْ أَجْلِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ عَامَ الْحُدَيْبِيَةِ ثُمَّ إِنَّ عَبْدَ اللهِ بْنَ عُمَرَ نَظَرَ فِي أَمْرِهِ فَقَالَ: مَا أَمْرُهُمَا إِلاَّ وَاحِدٌ فَالْتَفَتَ إِلَى أَصْحَابِهِ، فَقَالَ: مَا أَمْرُهُمَا إِلاَّ وَاحِدٌ، أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ الْحَجَّ مَعَ الْعُمْرَةِ ثُمَّ طَافَ لَهُمَا طَوَافًا وَاحِدًا، وَرَأَى أَنَّ ذلِكَ مُجْزِيًا عَنْهُ وَأَهْدَى
771. Abdullah İbn Ömər  (Şam) ordusu fitnəsi ilində ümrə etmk üçün Məkkə istiqamətinə yola çıxdığı zaman (oğullarının o, il həcc etməməsinin daha xeyirli olacağını söyləmələrinə) cavabən: “Əgər mən Beytə yaxınlaşmaqdan qadağan olunsam biz də Rəsulullah  ilə bərabər etdiyimiz kimi edəriz buyurdu və Ümrə niyyətiylə (Zul Huleyfədən) Ehrama girib təlbiyyə etdi. Çünki Peyğəmbər  də Hudeybiyyə ili belə bir ümrə niyyətilə ehrama girib təlbiyyə etmişdir. Sonra Abdulah İbn Ömər  öz işində götür qoy edib dedi: “Ehrmamdan çıxmanın icazəsi Ümrə ilə həccin durumu eynidir, aralarında bir fərq yoxdur. Sonra üzünü yoldaşlarına yönəldib dedi: “Ümrə ilə həccin durumu ayrı ayrı deyil, birdir. Mən sizləri şahid tuturam ki, Mən ümrə ilə həcci özümə vacib etdim. (Qiran həccini niyyət etdi) Məkkəyə çatdıqda ümrə və həcc üçün bir təvaf etdi və bunu özünə kifayət bilib qurbanını kəsdi”. (Buxari 1813, Muslim 3048, 1230/180)
حديث ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُ أَرَادَ الْحَجَّ عَامَ نَزَلَ الْحَجَّاجُ بِابْنِ الزُّبَيْرِ، فَقِيلَ لَهُ: إِنَّ النَّاسَ كَائِنٌ بَيْنَهُمْ قِتَالٌ وَإِنَّا نَخَافُ أَنْ يَصُدُّوكَ، فَقَالَ: (لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ) إِذًا أَصْنَعُ كَمَا صَنَعَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، إِنِّي أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ عُمْرَةً ثُمَّ خَرَجَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِظَاهِرِ الْبَيْدَاءِ، قَالَ: مَا شَأْنُ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ إِلاَّ وَاحِدٌ، أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ حَجًّا مَعَ عُمْرَتِي وَأَهْدَى هَدْيًا اشْتَرَاهُ بِقُدَيْدٍ، وَلَمْ يَزِدْ عَلَى ذلِكِ، فَلَمْ يَنْحَرْ وَلَمْ يَحِلَّ مِنْ شَيْءٍ حَرُمَ مِنْهُ، وَلَمْ يَحْلِقْ وَلَمْ يُقَصِّرْ حَتَّى كَانَ يَوْمُ النَّحْرِ فَنَحَرَ وَحَلَقَ، وَرَأَى أَنْ قَدْ قَضى طَوافَ الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ بِطَوَافِهِ الأَوَّلِ وَقَالَ ابْنُ عُمَرَ: كَذلِكَ فَعَلَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
772. İbn Ömər  Həccacın, İbn Zubeyr ilə hərb etmək üçün (Məkkəyə) gəldiyi il həcc etmək istədi. Ona deyildi: “İnsanlar arasında bir hərb olduğu zaman biz onların səni həcc etməkdən saxlayacaqlarından qorxuruq”. İbn Ömər:

“Allahın Elçisi sizlərə – Allaha və Axirət gününə ümidini bağlayanlara və Allahı çox zikr edənlərə gözəl nümunədir” (əl-Əhzab 21)

Əgər (Beyti) həcc etməkdən saxlayarlarsa o zaman mən də Rəsulullahın etdiy kimi edərəm. Mən sizləri şahid tuturam ki, mən ümrə etməyi özümə vacib bildim. Sonra da yola çıxdı. Nəhayət (Zul Huleyfədə) olan Beyda meydanına çatdıqda: “Həcc ilə ümrənin halı bir şeydir (aralarında fərq yoxdur). Sizləri şahid tuturam ki, mən ümrəmlə bərabər həcci özümə vacib etdim” dedi. Yolda Qudeyd adlanan yerdə qurbnını aldı, apardı və bundan başqasını əlavə etmədi. Ehramı pozan bir şey etmədiyi üçün başqa bir qurban kəsməyə ehtiyac olmadı. Arada ehrmdan çıxmadı, ehramdan dolayı haram olan əməllərin heç biri ona halal olmadı (ehramında qaldı). Nə saçını qısaltı, nə də qırxdı. Nəhayət qurban günü qurbanını kəsdi, saçını qırxdı və ifadə təvafını etdi. İbn Ömər  Peyğəmbərin  də belə etdiyini söylədi”. (Buxari 1640, Muslim 3051, 1230/182)

في الإفراد والقران بالحج والعمرة


İfadə Həcci İlə Həcci Və Ümrəni Bərabər Etmək


حديث ابْنِ عُمَرَ وَأَنَسٍ عَنْ بَكْرٍ، أَنَّهُ ذَكَرَ لابْنِ عُمَرَ أَنَّ أَنَسًا حَدَّثَهُمْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهَلَّ بِعُمْرَةٍ وَحَجَّةٍ، فَقَالَ (ابْنُ عُمَرَ) : أَهَلَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحَجِّ وَأَهْلَلْنَا بِهِ مَعَهُ، فَلَمَّا قَدِمْنَا مَكَّةَ، قَالَ: مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَجْعَلَهَا عُمْرَةً وَكَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَدْيٌ، فَقَدِمَ عَلَيْنَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ مِنَ الْيَمَنِ حَاجًّا، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: بِمَ أَهْلَلْتَ فَإِنَّ مَعَنَا أَهْلَكَ قَالَ: أَهْلَلْتُ بِمَا أَهَلَّ بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: فَأَمْسِكْ فَإِنَّ مَعَنَا هَدْيًا
773. Bəkr əl-Bəsridən rəvayət edir ki, Ənəs İbn Məlik  dedi: “Peyğəmbər ümrə və həcc niyyətiylə ehrama girdiyini zikr etdi”. Bunun üzərin İbn Ömər: “Peyğəmbər  həcc niyyətiylə ehrama girmişdi. Bizlər də onunla bərabər həccə niyyət edib ehrama girdik. Məkkəyə gəldiyimiz zaman Peyğəmbər: “Kim heyvan gətirməyibsə həccini ümrəyə çevirsin” buyurdu. Peyğəmbərin  yanında isə heyvanı vardı. Bu vaxt Əli İbn Əbu Talib  Yəməndən bizim yanımıza həcc niyyətilə ehrama girmiş olaraq gəldi. Peyğəmbər: “Nə niyyətlə ehrama girdin?” deyə buyurdu. Əli: “Bərabərimidə əhlim (Fatimə ) də vardır. Mən Peyğəmbərin  ehrama girdiyi kimi ehrama girdim”. Peyğəmbər: “Elə isə ehramda qal, çünki bizimlə bərabərimizdə qurbanlıq heyvan vardır”. (Buxari 4353, 4354, Muslim 30554, 1232/185)

ما يلزم من أحرم بالحج ثم قدم مكة من الطواف والسعي


Həcc Üçün Ehrama Girərkən Məkkəyə Gələn Kimsəyə Təvaf Və Səy


حديث ابْنِ عُمَرَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، قَالَ: سَأَلْنَا ابْنَ عُمَرَ عَنْ رَجُلٍ طَافَ بِالْبَيْتِ الْعُمْرَةَ، وَلَمْ يَطُفْ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، أَيَأْتِي امْرَأَتَهُ فَقَالَ: قَدِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ سَبْعًا، وَصَلَّى خَلْفَ الْمَقَامِ رَكْعَتَيْنِ، وَطَافَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ (وَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ)
774. İbn Ömərdən  soruşdular ki, ümrə ziyarətində Kəbəni təvaf etmiş, lakin Səfa və Mərvə arasında gedib-gəlməmiş adam zövcəsi ilə yaxınlıq edə bilərmi? O dedi: “Peyğəmbər  (Məkkəyə) gəldikdə Kəbəni yeddi dəfə təvaf etdi, (İbrahimin) dayandığı yerin arxasında iki rükət namaz qıldı və Səfa ilə Mərvə arasında gedib-gəldi. Həqiqətən, Allahın elçisi sizin üçün gözəl örnəkdir”. (Buxari 395, 1793, Muslim 3058, 1234/189)

ما يلزم من طاف بالبيت وسعى من البقاء على الإحرام وترك التحلل


Beyti Təvaf Edib, Səy Edənə Ehramda Qalmaq Və Ehramdan Çıxmaması Haqda


حديث عَائِشَةَ وَأَسْمَاءَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمنِ بْنِ نَوْفَلٍ الْقُرَشِيِّ، أَنَّهُ سَأَلَ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، فَقَالَ: قَدْ حَجَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَأَخْبَرَتْنِي عَائِشَةُ أَنَّهُ أَوَّلُ شَيْءٍ بَدَأَ بِهِ حِينَ قَدِمَ أَنَّهُ تَوَضَّأَ، ثُمَّ طَافَ بِالْبَيْتِ، ثُمَّ لَمْ تَكُنْ عُمْرَةً ثُمَّ حَجَّ أَبُو بَكْرٍ رضي الله عنه، فَكَانَ أَوَّلَ شَيْءٍ بَدَأَ بِهِ الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ ثُمَّ لَمْ تَكُنْ عُمْرَةٌ ثُمَّ عُمَرُ رضي الله عنه، مِثْلُ ذلِكَ ثُمَّ حَجَّ عُثْمَانُ رضي الله عنه، فَرَأَيْتُهُ أَوَّلُ شَيْءٍ بَدَأَ بِهِ الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ، ثُمَّ لَمْ تَكُنْ عُمْرَةٌ ثُمَّ مُعَاوِيَةُ وَعَبْدُ اللهِ بْنُ عُمَرَ ثُمَّ حَجَجْتُ مَعَ أَبِي، الزبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ، فَكَانَ أَوَّلَ شَيْءٍ بَدَأَ بِهِ الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ ثُمَّ لَمْ تَكُنْ عُمْرَةٌ ثُمَّ رَأَيْتُ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارَ يَفْعَلُونَ ذلِكَ، ثُمَّ لَمْ تَكُنْ عُمْرَةٌ ثُمَّ آخِرُ مَنْ رَأَيْتُ فَعَلَ ذلِكَ ابْنُ عُمَرَ، ثُمَّ لَمْ يَنْقُضْهَا عُمْرَةً وَهذَا ابْنُ عُمَرَ عِنْدَهُمْ فَلاَ يَسْأَلُونَهُ وَلاَ أَحَدٌ مِمَّنْ مَضى مَا كَانُوا يَبْدَءُونَ بِشَيْءٍ حَتَّى يَضَعُوا أَقْدَامَهُمْ مِنَ الطَّوَافِ بِالْبَيْتِ ثُمَّ لاَ يَحِلُّونَ وَقَدْ رَأَيْتُ أُمِّي وَخَالَتِي حِينَ تَقْدَمَانِ لاَ تَبْتَدِئَانِ بِشَيْءٍ أَوَّلَ مِنَ الْبَيْتِ تَطُوفَانِ بِهِ ثُمَّ لاَ تَحِلاَّنِ وَقَدْ أَخْبَرَتْنِي أُمِّي أَنَّهَا أَهَلَّتْ هِيَ وَأُخْتُهَا وَالزُّبَيْرُ وَفُلاَنٌ وَفُلاَنٌ بِعُمْرَةٍ فَلَمَّا مَسَحُوا الرُّكْنَ حَلُّوا
775. Aişə və Əsmə rəvayət edir ki, Muhəmməd İbn AbdurRahman İbn Nofəl əl-Qureyşi, Urvə İbn Zubeyrdən soruşdum: “Peyğəmbər  artıq həcc etmişdir?”. Aişə mənə xəbər verdi: “Peyğəmbər  gəldiyində ilk etdiyi şey ibadət olaraq dəstəmaz aldı və təvaf etdi. Sonra Peyğəmbərin  bu təvaf və səyi ümrə olmadı (Yəni, Ümrə sayıb ehramdan çıxmadı). Peyğəmbər  sonra Əbu Bəkrin  həcci də: İlk olaraq başladığı şey Beyti təvaf etmək oldu. Onun da bu təvafə ümrə olmadı. Sonra Ömərin  həcci də: “İlk olaraq başladığı Beyti təvaf etmək oldu. Onun da bu təvafı ümrə olmadı. Sonra Osmanın  həcci də: “İlk olaraq başladığı şey Beyti təvaf oldu. Onun da bu təvafı ümrə olmadı. Sonra Muaviyə , Abdullah İbn Ömər  və Atam Zubeyr İbn Əvvamın etdiyi ilk Həcc əməli: “İlk olaraq başladığı Beyti təvaf oldu. Onların da bu təvafları ümrə olmadı”. Sonra mühacirləri və Ənsarı gördüm, onlarda belə edirdilər. Ən axrıncı belə edən kəs İbn Ömər  oldu. O, da həcci ümrəyə çevirmədi. Bu dur, İbn Ömər  onların arasında olduğu halda, ondan başqa heç kəs qalmadığ halda ondan soruşmurlar. Onlar təvaf etməyi bitirməmiş heç bir şey etməzdilər, ehramdan çıxmazdılar. Anamı və xalamı (Məkkəyə) gəldikləri zaman ilk gördükləri əməl Beyti təvaf etmələri və ehramdan çıxmadıqlarıdır. Anam, Əsma Binti Əbu Bəkr  deyir ki: “Mənim, bacımın (Aişə ), Zubeyrin , filan və filanın ümrə niyyətiylə ehrama girmələri, Həcərul Əsvədə əlləriylə toxunub təvaf və səyi etdikdən sonra ehramdan çıxdıqlarını xəbər verdi”. (Buxari 1615, Muslim 3060, 1235/190)
حديث أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ عَبْدِ اللهِ مَوْلَى أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ، أَنَّهُ كَانَ يَسْمَعُ أَسْمَاءَ تَقُولُ، كُلَّمَا مَرَّتْ بِالْحَجُونِ: صَلَّى الله عَلَى مُحَمَّدٍ، لَقَدْ نَزَلْنَا مَعَهُ ههُنَا وَنَحْنُ يَوْمَئِذٍ خِفَافٌ، قَلِيلٌ ظَهْرُنَا، قَلِيلَةٌ أَزْوَادُنَا، فَاعْتَمَرْتُ أَنَا وَأُخْتِي عَائِشَةُ وَالزُّبَيْرُ وَفَلاَنٌ وَفُلاَنٌ، فَلَمَّا مَسَسْنَا الْبَيْتَ أَحْلَلْنَا ثُمَّ أَهْلَلْنَا مِنَ الْعَشِيِّ بِالْحَجِّ
776. Əsma Bint Əbu Bəkr  hər dəfə Həcun dağının yanından keçdikdə deyərdi: “Muhəmmədə Allahın salavatı olsun! Biz onunla birlikdə buraya gəldik. Həmin gün bizim əşyamız yüngül, minik heyvanımız və yol azuqəmiz az idi. Mən, bacım Aişə, Zubeyr, filankəs və filankəs ümrə ziyarətini yerinə yetirdik. Biz (ümrəni tamamlayıb) Kəbəyə toxunduqdan sonra ihramdan çıxdıq və elə həmin axşam həcc niyyəti ilə ihrama girdik.” (Buxari 1796, Muslim 3063, 1237/193)

جواز العمرة في أشهر الحج


Həcc Aylarında Ümrənin İcazəli Olması


حديث ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: قَدِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَأَصْحَابُهُ لِصُبْحِ رَابِعَةٍ يُلَبُّونَ بِالْحَجِّ، فَأَمَرَهُمْ أَنْ يَجْعَلُوهَا عُمْرَةً، إِلاَّ مَنْ مَعَهُ الْهَدْيُ
777. İbn Abbas  rəvayət edir ki, Peyğəmbər  ilə səhabələri (Məkkəyə) həcc niyyətilə təlbiyyə edərək Zul Hiccə ayının dördüncü günü səhəri gəldilər yanlarında qurbanlıq heyvanlarını gətirənlər müstəsna, digərlərinə həclərini ümrəyə çevirmələrini əmr etdi”. (Buxari 1085, Muslim 3068, 3071, 1240/201)
حديث ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ نَصْرِ بْنِ عِمْرَانَ الضُّبَعِيِّ، قَالَ: تَمَتَّعْتُ فَنَهَانِي نَاسٌ، فَسَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ فَأَمَرَنِي، فَرَأَيْتُ فِي الْمَنَامِ كَأَنَّ رَجُلاً يَقُولُ لِي: حَجٌّ مَبْرُورٌ، وَعُمْرَةٌ مُتَقَبَّلَةٌ، فَأَخْبَرْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، فَقَالَ: سُنَّةَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ لِي: أَقِمْ عِنْدِي فَأَجْعَلَ لَكَ سَهْمًا مِنْ مَالِي قَالَ شُعْبَةُ (الرَّاوِي عَنْهُ)، فَقُلْتُ: لِمَ فَقَالَ: لِلرُّؤْيَا الَّتِي رَأَيْتُ
778. Əbu Cəmrə Nəsr İbn İmran əd-Dubəi demişdir: “Mən “təməttu” həccini yerinə yetirmək istədim. Lakin bəziləri bunu mənə məsləhət görmədilər. Mən bu haqda İbn Abbasdan  soruşduqda o, mənə “təməttu” həccini yerinə yetirməyi əmr etdi. Sonra yuxumda bir nəfərin mənə: “(Təməttu) qəbul olunan həcc və ümrədir” dediyini gördüm. Mən bu haqda İbn Abbasa  xəbər verdikdə o dedi: “(Bu,) Peyğəmbərin  Sünnəsidir. Sən mənim yanım­da qal, malımın bir hissəsini sənə verəcəyəm.”(Hədisi rəvayət edən) Şobə dedi: “Mən (Əbu Cəmrədən) soruşdum: “Nəyə görə (o, malının bir hissəsini sənə vermək istəyirdi?)” Dedi: “Gördüyüm yuxuya görə.” (Buxari 1567, Muslim 3074, 1242/204)

تقليد الهَدْي وإِشعاره عند الإحرام



?


-----bektemn-ou-dstemelk-2.html

-----bismillir-rahmnir-3.html

-----bu-fsild-mirl-mminin.html

-----cfg--edfwsg.html

-----ekolozhi-4.html